توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣١٠ - تنزيل مجهول بمنزله معلوم

عناية ثم التأكيد بانّ ثمّ تعقيبه بما يدلّ على التقريع و التوبيخ و هو قوله:

و لكن لا يشعرون‌ .

ترجمه‌

مصنف گويد:

و گاهى امر مجهولى را بمنزله معلوم قرار مى‌دهند زيرا مدّعى هستند كه آن امر ظاهر و روشن است و بسبب همين تنزيل طريق سوم را در آن استعمال مى‌كنند مثل: انما نحن مصلحون‌ .

و بخاطر همين عبارت [ الا انّهم هم المفسدون‌ ] آورده شده است تا ردّ بر ايشان با آنچه از ادات تأكيد كه در آن بوده و ملاحظه مى‌نمائيد.

شارح گويد:

مقصود از [الثالث‌] در عبارت [فيستعمل له الثالث‌] كلمه [انّما] مى‌باشد مانند فرموده حقتعالى در مقام حكايت از يهود كه گفتند: انّما نحن مصلحون‌ .

شاهد در اينست كه ايشان ادعا داشتند كه مصلح بودنشان امرى است ظاهر و روشن و شأن آن اينست كه بر مخاطبين مجهول نباشد و آن را انكار نكنند از اينرو حقتعالى در مقام ردّ ايشان فرمود:

الا انّهم هم المفسدون‌ .

در اين عبارت وجوهى از تأكيد وجود دارد:

الف: جمله اسميه است و آن خود بر تأكيد دلالت دارد.

ب: خبر معرف بالف و لام است كه بر حصر دلالت مى‌كند.

ج: ضمير فصل بين مبتداء و خبر قرار گرفته و وقوع آن حصر مزبور را تأكيد مى‌نمايد.

د: در صدر كلام حرف تنبيه كه آن نيز دلالت دارد براينكه مضمون‌