توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩ - ترك مسند

لفظ [خرجت‌] در مثال كه مشعر است به اينكه مراد: فاذا زيد بالباب حاضر يا معانى مشابه با حضور مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

در عباراتى كه ذكر شد مصنف به ذكر امثله‌اى پرداخته كه در آن‌ها مسند محذوف است از جمله قول عمرو بن امرء القيس يا قيس بن خطيم بن عدى اوسى انصارى است كه مى‌گويد:

نحن بما عندنا و انت بما الخ.

يعنى ما به آنچه نزدمان هست راضى بوده و تو نيز به آنچه نزدت هست خشنود مى‌باشى و در عين حال رأى و اعتقادمان با يكديگر مختلف مى‌باشد.

كلمه [نحن‌] مبتداء بوده و خبرش محذوف است و تقدير نحن راضون بما عندنا مى‌باشد و قرينه بر حذف كلمه [راض‌] است كه خبر براى انت مى‌باشد.

و از جمله اين عبارت است: زيد منطلق و عمرو كه تقدير [و عمرو منطلق‌] بوده كه بقرينه اول خبر محذوف مى‌باشد.

و وجه حذف احتراز نمودن از عبث و بيهوده‌گوئى است چه آن‌كه خبر عمرو چه ذكر شده و چه محذوف باشد در معنا دخالتى ندارد پس شايسته است ذكر نشود.

و از جمله اين مثال مى‌باشد: خرجت فاذا زيد كه تقديرش [فاذا زيد موجود يا حاضر] است و در اين مثال نيز مسند بمنظور احتراز از [عبث‌] حذف شده يعنى ذكر و حذف خبر على السّويّه ميباشد و جهتش‌