توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٢ - اغراض مترتب بر حذف مفعول

به [سقط الزّند] تحرير شده.

قوله: كتعلقها ببكاء الدم: ضمير مؤنث در [تعلّقها] بمشيت راجع است.

قوله: لانه اراد ان يقول: ضمائر در [لانّه‌] و [اراد] و [يقول‌] به شاعر راجعند.

قوله: افنانى النحول: كلمه [نحول‌] يعنى ضعف و ناتوانى.

قوله: تجول فىّ: يعنى در من جولان مى‌كنند.

قوله: فمريت جفونى: كلمه [مريت‌] بتخفيف راء يعنى دست مى‌كشم و [جفون‌] پلك‌هاى چشم را گويند.

قوله: و عصرت عينى: يعنى فشردم چشمهايم را بهم.

قوله: بكاء مطلق مبهم: مقصود از [مبهم‌] همان مطلق ميباشد

قوله: غير معدى الى التفكر: يعنى غير مقيد بالتفكّر.

قوله: فلا يصلح تفسيرا للاول: ضمير فاعلى در [فلا يصلح‌] به بكيت تفكرا كه بكاء دوم است راجع بوده و مقصود از [الاوّل‌] بكاء اوّل يعنى [ان ابكى‌] مى‌باشد و وجه عدم صلاحيّت دوّم براى تفسير اوّل آن است كه با هم مباينت دارند زيرا اول مطلق و مقيد به تفكر نبوده ولى دومى مقيد است به آن و مقيد بما هو مقيد با مطلق بما هو مطلق تباين داشته از اينرو مفسر آن نمى‌تواند قرار بگيرد.

قوله: و المراد انّ البيت الخ: كلمه [المراد] يعنى مراد المصنف چه آنكه الف و لامش عوض از مضاف‌اليه مى‌باشد.

قوله: بل حذف لغرض آخر: مثل اختصار.

قوله: لان ترتّب هذا الكلام: مقصود [فلو شئت ان ابكى‌] ميباشد.