توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١ - ترك مسند

معنا مطابق اين فرض اينست:

مى‌گريد بخاطر اينكه مرگ يزيد را هلاك نموده است.

شرح فارسى:

توضيح‌

حاصل كلام اينست كه در مواردى كه مسند را حذف ميكنند براى اينكه مخاطب و مستمع توجه به آن داشته باشد تا معنا را بفهمد لازم است قرينه‌اى وجود داشته باشد تا بر آن دلالت كند مثلا كلامى كه در آن مسند محذوف است جواب براى سؤال باشد كه به بركت برخى از الفاظ واقع در سؤال مى‌توان بحذف مسند پى برد اعم از آن‌كه سئوال محقق و واقع بوده مانند آيه شريفه يا مقدر و فرضى باشد نظير آنچه در بيت بعدى آمده است.

قوله: و لا بد للحذف: يعنى و لا بدّ لحذف المسند.

قوله: من قرينة دالّة عليه: ضمير در [عليه‌] بحذف عود ميكند و مقصود از آن محذوف مى‌باشد.

مؤلّف گويد:

اصل در كلام آنست كه اجزاء آن ذكر شده و حذف نشوند و بدين ترتيب حذف خلاف اصل مى‌باشد لذا عدول از آن جايز نيست مگر به واسطه امرى كه آن از رعايت اصل مزبور مهمتر باشد و مجرّد وجود آن امر كافى نبوده بلكه مى‌بايد قرينه‌اى بر محذوف در بين باشد اعم از آن‌كه قرينه حاليّه بوده يا مقاميّه باشد چه آنكه در صورت فقدان قرينه علم به محذوف حاصل نشده و كلامى كه بعنوان تفهيم مقصود القاء گرديده نه تنها وافى به آن نبوده بلكه مخلّ بغرض نيز ميباشد از اينرو براى جلوگيرى‌