توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٧ - اعتبار برخى از خصوصيات در لو

است ولى اين تحقق نازل بمنزله ثبوت و تحقق در زمان ماضى قرار داده شده زيرا فعل اگرچه استقبالى است و شأن افعال مستقبله آن است كه وقوع و عدم وقوعشان در زمان آتيه على السواء بوده و هيچيك از ايندو قطعى و حتمى نيست ولى در اين موارد بخصوص افعال قطعى الوقوع و حتمى الحصول ميباشند لاجرم همچون ماضى ترديدى در حصول مضمونشان وجود ندارد زيرا مخبر آنها كسى است كه خلاف و كذبى در اخبارش نمى‌باشد.

تااينجا حاصل گفتار گذشته بود و خلاصه مقاله در اينجا آنستكه:

معناى استقبالى در اين امثله بخاطر تحقق وقوعش ابتداء به منزله ماضى قرار داده شده لاجرم استعمال [لو] و [رب‌] در آنها صحيحست چه آنكه افعال مذكور در اين امثله تأويلا ماضى مى‌باشند سپس در وحله ثانى اين ماضى تأويلى بمنزله فعلى قرار داده شده كه الآن و در ظرف حاضر واقع مى‌باشد و به اين اعتبار از آوردن فعل بلفظ ماضى عدول به صيغه مضارع شده تا بدين ترتيب صورت عجيب و بديع حادثه حاضر گردد، بنابراين فعل مضارع در اين امثله براى حكايت حاصل ماضى تأويلى مى‌باشد.

سؤال‌

چرا ابتداء فعل مستقبل را بمنزله ماضى و سپس آن را به جاى حال تنزيل نموديد درحاليكه مى‌توانستيد از ابتداء امر بگوئيد حالت حاصله در زمان استقبال را بمنزله واقع در زمان حال قرار داده تا صورت عجيب و بديع حادثه مستقبله در ذهن حاضر گردد.