تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٠ - تفسير غوغاى سامرى!

من با شما عهد كرده بودم كه بر خط توحيد و راه اطاعت خالصانه پروردگار بايستيد و كمترين انحرافى از آن پيدا نكنيد، اما شما گويا همه سخنان مرا در غياب من فراموش كرديد و از اطاعت فرمان برادرم هارون نيز سرپيچى كرديد.

*** بنى اسرائيل كه خود را در برابر اعتراض شديد موسى ع ديدند و متوجه شدند براستى كار بسيار بدى انجام داده‌اند، در مقام عذرتراشى برآمدند و" گفتند ما وعده تو را به ميل و اراده خود تخلف نكرديم" (قالُوا ما أَخْلَفْنا مَوْعِدَكَ بِمَلْكِنا). [١] در واقع اين ما نبوديم كه به اراده خود گرايش به گوساله‌پرستى كرديم" لكن مبالغى از زينت‌آلات فرعونيان به همراه ما بود كه ما او را از خود دور ساختيم، و سامرى نيز آن را افكند" (وَ لكِنَّا حُمِّلْنا أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ فَقَذَفْناها فَكَذلِكَ أَلْقَى السَّامِرِيُ‌).

در اينكه بنى اسرائيل چه كردند و سامرى چه كرد و جمله‌هاى آيات فوق دقيقا چه معنى دارد؟ مفسران بحثهايى دارند كه در مجموع فرق زيادى از نظر نتيجه ندارد.

بعضى گفته‌اند" قذفناها" يعنى ما زينت‌آلاتى را كه قبل از حركت از مصر از فرعونيان گرفته بوديم در آتش افكنديم، سامرى هم آنچه داشت نيز در آتش افكند تا ذوب شد و از آن گوساله ساخت.

---

[١]" ملك" (بر وزن درك) و" ملك" (بر وزن پلك) هر دو به معنى مالك بودن چيزى است و منظور بنى اسرائيل اين بوده كه ما صاحب اختيار و مالك اين كار نبوديم بلكه آن چنان تحت تاثير واقع شديم كه دل و دين از كف ما ربوده شد- بعضى از مفسران اين جمله را مربوط به اقليتى از بنى اسرائيل دانسته‌اند كه عبادت گوساله نكردند (مى‌گويند ششصد هزار نفر از آنها گوساله‌پرست شدند فقط دوازده هزار نفر بر توحيد باقى ماندند) ولى تفسيرى كه در بالا گفتيم صحيحتر به نظر مى‌رسد.