تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٨ - تفسير نخستين برخورد با فرعون جبار

يك ملت، قبل از هر چيز، رهبران و سردمداران آن ملت است و لذا بايد هدف‌گيرى شما قبل از همه به سوى آنها باشد.

درست است كه هارون در آن موقع در آن بيابان حاضر نبود، و بطورى كه مفسران گفته‌اند خداوند او را از اين ماجرا آگاه ساخت و او به استقبال برادرش موسى براى انجام اين ماموريت به بيرون مصر آمد، ولى به هر حال هيچ مانعى ندارد كه دو نفر مخاطب قرار گيرند و ماموريت براى انجام كارى پيدا كنند، در حالى كه تنها يكى حاضر باشد و در تعبيرات فارسى روزانه نيز از اين نمونه بسيار داريم، مثل اينكه مى‌گوئيم:" تو و برادرت كه فردا از سفر مى‌آيد نزد من آئيد".

*** سپس طرز برخورد مؤثر با فرعون را در آغاز كار به اين شرح، بيان مى‌فرمايد براى اينكه بتوانيد در او نفوذ كنيد و اثر بگذاريد" با سخن نرم با او سخن بگوئيد، شايد متذكر شود يا از خدا بترسد" (فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى‌) فرق ميان" يتذكر" و" يخشى" در اينجا اين است كه: اگر با سخن نرم و ملايم با او روبرو شويد و در عين حال مطالب را با صراحت و قاطعيت بيان كنيد يك احتمال اينست كه او دلائل منطقى شما را از دل بپذيرد و ايمان آورد احتمال ديگر اينكه لا اقل از ترس مجازات الهى در دنيا يا آخرت و بر باد رفتن قدرتش، سر تسليم فرود آورد و با شما مخالفت نكند.

البته احتمال سومى نيز وجود دارد و آن اينكه نه متذكر شود و نه از خدا بترسد، بلكه راه مخالفت و مبارزه را پيش گيرد كه با تعبير" لعل" (شايد) به آن اشاره شده است. و در اين صورت نسبت به او اتمام حجت شده است، و در هيچ حال اجراى اين برنامه بى‌فايده نيست.

بدون شك خداوند مى‌دانست سرانجام كار او به كجا خواهد رسيد ولى‌