تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٢ - برهان تمانع

خود را خواهد كرد، و اثرش را در نوشته‌هاى آنها خواهد گذاشت.

حال هر قدر اين كتاب، بزرگتر و مفصلتر باشد و در موضوعات متنوعترى بحث كند زودتر اين ناهماهنگى احساس مى‌شود.

كتاب بزرگ عالم آفرينش كه عظمتش بقدرى است كه ما با تمام وجودمان در لابلاى عباراتش گم مى‌شويم، نيز مشمول همين قانون است.

درست است كه ما حتى در تمام عمر نمى‌توانيم تمام اين كتاب را مطالعه كنيم اما با همين اندازه كه توفيق مطالعه نصيب ما و كل دانشمندان جهان شده است، آن چنان هماهنگى دارد كه از وحدت مؤلف به خوبى حكايت مى‌كند، ما هر چه اين كتاب عجيب را و رق مى‌زنيم در همه جا آثار يك نظم عالى و انسجام و هماهنگى غير قابل توصيف در ميان كلمات و سطور و صفحاتش نمايان است.

اگر در اداره اين جهان و نظامات آن، اراده‌ها و مبدءهاى متعددى دخالت داشت اين هماهنگى امكان‌پذير نبود.

راستى چرا دانشمندان فضايى مى‌توانند سفينه‌هاى فضاپيما را با دقت كامل به فضا بفرستند، و قايق ماه‌نشين آن را دقيقا در همان محلى كه از نظر علمى پيش‌بينى كرده‌اند فرود آورند، سپس آن را از آنجا حركت داده در محل پيش‌بينى شده در زمين پائين بياورند؟! آيا اين دقت محاسبات به خاطر اين نيست كه نظام حاكم بر كل هستى كه پايه محاسبات اين دانشمندان است دقيق و منسجم و هماهنگ است كه اگر يك ذره ناهماهنگى (از نظر زمان يك صدم ثانيه) كم و زيادى در آن بود تمام محاسباتشان به هم مى‌خورد.

كوتاه سخن اينكه: اگر دو يا چند اراده در عالم حاكم بود، هر يك اقتضايى داشت و هر كدام اثر ديگرى را خنثى مى‌كرد و سرانجام جهان به فساد مى‌گرائيد.