تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٩ - اين قدر خود را به زحمت نيفكن

همه تعليمات الهى در درون جان انسان و سرشت او وجود دارد، و تعليمات انبياء آن را بارور مى‌سازد آن چنان كه گويى مطلبى را يادآورى مى‌كند.

نمى‌گوئيم تمام علوم و دانشها را انسان قبلا مى‌دانسته و از خاطر برده و نقش تعليم در اين جهان نقش يادآورى است (آن چنان كه از افلاطون نقل مى‌كنند) بلكه مى‌گوئيم مايه اصلى آنها در سرشت آدمى نهفته است (دقت كنيد).

تعبير" من يخشى" نشان مى‌دهد كه تا يك نوع احساس مسئوليت كه قرآن نام آن را" خشيت و ترس" گذاشته در آدمى نباشد، پذيراى حقايق نخواهد شد چرا كه قابليت قابل هم در بارور شدن هر بذر و دانه‌اى شرط است، و در حقيقت اين تعبير شبيه چيزى است كه در آغاز سوره بقره مى‌خوانيم" هُدىً لِلْمُتَّقِينَ‌" (قرآن مايه هدايت پرهيزكاران است).

*** سپس به معرفى خداوندى كه" نازل كننده قرآن" است مى‌پردازد، تا از طريق شناخت او، عظمت قرآن آشكارتر شود، مى‌گويد:" اين قرآن از سوى كسى نازل شده است كه خالق زمين و آسمانهاى بلند و برافراشته است" (تَنْزِيلًا مِمَّنْ خَلَقَ الْأَرْضَ وَ السَّماواتِ الْعُلى‌). [١] در حقيقت اين توصيف، اشاره به ابتدا و انتهاى نزول قرآن مى‌كند، انتهاى آن زمين و ابتدايش آسمانها به معنى وسيع كلمه، و اگر در اينجا كلمه" و ما بينهما"- مانند بعضى ديگر از آيات قرآن- اضافه نشده، شايد به خاطر همين است كه هدف بيان ابتدا و انتها بوده است.

به هر حال خداوندى كه قدرت و تدبير و حكمتش پهنه آسمان و زمين را

---

[١] در اينكه" تنزيلا" از نظر اعراب چه محلى را دارد، در ميان مفسران گفتگو است، اما صحيحتر اين است كه" مفعول مطلق" باشد براى فعل مجهول محذوفى و در تقدير چنين بوده است" نزل تنزيلا ممن خلق الارض ...".