درهم را بازگردان» «سعد» دست كرد و دو درهم را داد و از همان روز دنيا به او پشت كرد و تمام آنچه را گرد آورده بود از دست داد و به حالت اوّل بازگشت! [١]» در هفتمين و هشتمين جمله به بيان دو وصف ديگر از دنيا مى‌پردازد كه دقّت در آن، انسان را از حرص و آز و عشق به دنيا دور مى‌كند، مى‌فرمايد: «كسى كه به سرعت به دنبال دنيا بدود، به آن نمى‌رسد و كسى كه آن را رها سازد، به او روى مى‌آورد و از وى اطاعت مى‌كند» (و من ساعاها [٢] فاتته، و من قعد عنها و اتته‌ [٣]).

اشاره به اينكه: بسيارند كسانى كه به دنبال دنيا مى‌دوند و به آن نمى‌رسند و بسيارند كسانى كه دنيا را رها مى‌سازند، ولى دنيا به آنها روى مى‌آورد.

تجربيّات روزانه و مطالعات تاريخى نيز اين واقعيت را تأييد مى‌كند كه دويدن بيشتر به دنبال زرق و برق دنيا، هميشه دليل استغنا نيست و بى‌توجهى به آن هميشه سبب فقر نمى‌شود.

بديهى است منظور از دنيا در اينجا زندگى آبرومندانه و خالى از نياز به ديگران نيست، بلكه منظور زندگى‌هاى تشريفاتى، پر زرق و برق و جنون‌آميز است.

به هر حال، هدف از اين تعبيرات، فرو نشاندن آتش حرص و طمع، و عشق ديوانه‌وار به زرق و برق دنياست.

در نهمين و دهمين ويژگى اشاره به نكته بسيار مهمّى درباره دنيا مى‌كند، نكته‌اى كه غالب مفسّران «نهج البلاغه» و مرحوم «سيّد رضى» گرد آورنده‌

[١] وسائل الشيعه، جلد ١٢، صفحه ٢٩٧- ٢٩٨، باب ١٤، حديث ٢ (با كمى تلخيص).

[٢] «ساعى» از مادّه «سعى» در اصل به معناى دويدن است و به تلاش و كوشش نيز «سعى» گفته مى‌شود.

گويى انسان به دنبال چيزى مى‌دود. در جمله بالا اشاره به كسانى است كه به دنبال دنيا مى‌دوند و گويى با هم مسابقه مى‌دهند و هر يك بر ديگرى پيشى مى‌گيرد و يا اشاره به اين است كه آنها به دنبال دنيا مى‌دوند و دنيا هم از آنها فرار مى‌كند.

جمعى از ارباب لغت اين واژه را به معناى «دعوت كردن كنيزان به اعمال منافى عفّت» دانسته‌اند، بنابراين خطبه بالا اشاره به نكته ظريف‌ترى مى‌كند، دنيا را به كنيز بدكارى تشبيه نموده كه دنياپرستان به دنبال او مى‌دوند.

[٣] «واتته» از مادّه «مواتاة» به معناى دنبال شخص، يا چيزى رفتن و از او اطاعت كردن است.