پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٢ - خودرأيى سر چشمه اصلى اختلاف

جمله‌ «يسيرون في الشّهوات» اشاره به اين نكته است كه اصلا خطّ زندگى آنها از درون شهوات مى‌گذرد، نه اينكه آلودگى به شهوات براى آنها مقطعى بوده باشد. و از آنجا كه فعل مضارع ( «يعملون» و «يسيرون») معناى استمرار دارد، مفهوم كلام امام عليه السّلام اين است كه: «كار آنها به طور مستمرّ، حركت در درون شهوات و عمل در درون شبهات است».

ذكر اين نكته نيز لازم است كه اعمال آنها مى‌تواند بازتابى از عقايد فاسدشان باشد و نيز ممكن است به خاطر آلودگى به شهوات، به سراغ عقايدى بروند كه اعمال آنها را توجيه مى‌كند. [١] سپس امام عليه السّلام در ادامه اين سخن به بخش ديگرى از ويژگى‌هاى اين هوسبازان گمراه- و گاه عالم‌نما- پرداخته و در بيان هفتمين و هشتمين اوصاف آنها مى‌فرمايد: «نيكى از نظرشان همان است كه خود نيك مى‌پندارند و منكر و زشتى همان است كه خود منكر و زشت بدانند!» (المعروف فيهم ما عرفوا، و المنكر عندهم ما أنكروا).

از آنجا كه آنها رابطه خود را با خدا و پيامبر قطع كرده‌اند، معيار سنجش خوبى و بدى نزد آنها نه وحى آسمانى است و نه سنّت پيامبر و معصومين، معيار، هواى نفس و خواست دل آنها و يا اهداف گروهى تعصّبات قومى و مسايلى است كه حافظ منافع مادّى آنهاست و اگر واقعا اهل فكر و انديشه باشند- از آنجا كه بدون راهنمايى وحى و معصومين، انديشه انسان خطاپذير است- باز به گمراهى گرفتار مى‌شوند.

در نهمين و دهمين ويژگى مى‌فرمايد: «پناهگاه آنها در حلّ مشكلات خودشانند، و در حوادث مهم (و مبهم) تنها به آراى (ناقص) خويش تكيه مى‌كنند.» (مفزعهم‌

[١] درباره معناى «شبهه» و تأثير آن در تحريف حقايق، بحث مشروحى در جلد دوم، ذيل خطبه ١٣٨ (صفحه ٤٠٥ به بعد) آورده‌ايم.