پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٥ - خطبه در يك نگاه

خطبه ٨٠ [١] و من خطبة له عليه السّلام بعد فراغه من حرب الجمل، فى ذمّ النساء ببيان نقصهنّ‌

يكى از خطبه‌هاى امام است كه پس از جنگ «جمل» در نكوهش (بعضى از) زنان ايراد فرموده است.

خطبه در يك نگاه‌

همان گونه كه در شرح سند خطبه آمده است، على عليه السّلام اين خطبه را بعد از جنگ‌

[١] سند خطبه: معروف اين است كه اين خطبه، بخشى از نامه‌اى است كه امام عليه السّلام بعد از تصرّف «مصر» از طرف «عمرو عاص» و شهادت «محمّد بن ابى بكر» نوشته است. در آن نامه، از حوادث دردناكى كه بعد از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روى داد سخن مى‌گويد، امام دستور داد آن نامه را براى مردم بخوانند تا مردم در جريان امور قرار بگيرند و وسوسه‌هاى شيطان در آنها مؤثّر نيفتد و بعيد نيست كه امام عليه السّلام اين خطبه را بيش از يك بار گفته باشد نخست بعد از جنگ جمل كه عايشه يكى از سردمداران آن فتنه بزرگ بود ايراد فرمود. سپس در ضمن نامه طولانى، آن را تكرار كرد.

«ابن جوزى» مى‌گويد: علماى سيره نقل كرده‌اند كه چون على عليه السّلام از جنگ جمل فراغت پيدا كرد در «بصره» منبر رفت و اين خطبه را ايراد فرمود و در واقع اشاره به انگيزه‌هاى جنگ جمل و خلافكارى‌هاى عايشه فرموده است (البته آنچه را ابن جوزى آورد و با آنچه سيّد رضى نقل كرده تفاوت‌هايى دارد).

از جمله كسانى كه پيش از «سيّد رضى رحمه اللّه» اين خطبه را نقل كرده‌اند «ابوطالب مكّى» در «قوّة القلوب» و مرحوم «شيخ كلينى» در جلد پنجم «فروع كافى» و «ابراهيم بن هلال ثقفى» در «الغارات» و «ابن قتيبه» در «الامامة و السياسة» و «طبرى» در «المسترشد» (البتّه با تفاوت‌هايى) (اقتباس از مصادر نهج البلاغه، جلد ٢، صفحه ٨٦).