پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٧ - واى بر انسانهاى غافل!

بر او هجوم مى‌آورد در غافلترين حالت باشد!» (فإنّ أجله مستور عنه، و أمله خادع له، و الشّيطان موكّل به، يزيّن له المعصية ليركبها، و يمنّيه التّوبة ليسوّفها [١]، إذا هجمت منيّته عليه أغفل ما يكون عنها).

با توجّه به اينكه‌ «أغفل ما يكون عنها» در مقام بيان حال است، مجموع جمله چنين معنا مى‌دهد كه: «هنگام هجوم مرگ، چنين انسانى كه اسير شهوات، آرزوها و شيطان است، در غافلترين حالات به سر مى‌برد، و هنگامى چشم باز مى‌كند كه كار از كار گذشته است و در آغوش اجل قرار گرفته است.» اين احتمال نيز وجود دارد كه «اذا» معناى شرطيّت نداشته باشد و «اذا» ى «مفاجات» باشد و آنگاه مفهوم جمله چنين مى‌شود: «ناگهان مرگ او فرا مى‌رسد، در حالى كه در غافلترين حالات است» البتّه نتيجه هر دو تعبير يكى است و آن فرا رسيدن مرگ، بدون هيچ گونه آمادگى است.

در ادامه اين سخن امام عليه السّلام مى‌فرمايد: «اى واى بر انسان غافلى كه عمرش دليلى بر ضدّ او است (و در قيامت گواهى مى‌دهد كه همه امكانات در اختيار او بود امّا از آن بهره نگرفت) و واى به حال انسانى كه روزگارش (كه بايد سرچشمه سعادت او شود) او را به شقاوت كشاند!» (فيا لها حسرة على كلّ ذي غفلة أن يكون عمره عليه حجّة، و أن تؤدّيه أيّامه إلى الشّقوة!) آرى سرمايه‌اى عظيم‌تر و پر بركت‌تر از ساعات و ايّام عمر انسان وجود ندارد، سرمايه‌اى است كه گاه بهره‌گيرى از يك ساعت آن، مى‌تواند انسان را از پست‌ترين حالات به اوج عظمت برساند و همچون «حرّ بن يزيد رياحى» از صفت اشقيا درآيد و در صفوف بهترين صالحان و شهيدان جاى گيرد، يا اينكه در لحظه‌اى، ضربه‌اى بر

[١] «يسوّفها» از مادّه «تسويف» به معناى امروز فردا كردن و تأخير انداختن كارى است و در اصل از جمله «سوف افعال كذا» (بزودى اين كار را انجام مى‌دهم) گرفته شده است.