پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٤٢ - ٢- سؤال قبر چيست؟!

مرحوم «علّامه مجلسى» مى‌گويد: مشهور در ميان متكلّمان اماميّه اين است كه سؤال قبر جنبه عمومى ندارد، بلكه مربوط به كسانى است كه در درجات بالاى ايمان، يا كفر قرار داشته باشند، ولى مستضعفين و كودكان و ديوانگان سؤال قبر ندارند.

مرحوم «علّامه خويى» بعد از نقل اين كلام مى‌گويد: «اخبار متعدّدى در كتاب «كافى» و غير آن وارد شده، كه گواهى بر اين معنا مى‌دهد. [١]» در اينجا يك پرسش باقى مى‌ماند: آيا سؤال قبر از اين بدن جسمانى خواهد بود و پاسخ نيز از سوى همين بدن داده مى‌شود؟ يا اين كه پرسش و پاسخ از روح انسان در عالم برزخ است، كه در كنار بدن قرار مى‌گيرد؟ و به تعبير ديگر: سؤال از روح، در قالب مثالى است، يا از همين جسم مادّى عنصرى؟

در اينجا نظرهاى گوناگونى بيان شده، بعضى معتقدند روح به طور موقّت، به جسم باز مى‌گردد (البته نه به طور كامل بلكه به مقدارى كه قادر به پاسخ سؤال باشد) و از سوى فرشتگان خدا، مورد سؤال قرار مى‌گيرد و پاسخ مى‌گويد.

ولى مرحوم «علّامه مجلسى» در تحقيقى كه پيرامون احاديث اين باب دارد، در يكى از سخنانش چنين مى‌گويد: «المراد بالقبر في أكثر الأخبار ما يكون الرّوح فيه في عالم البرزخ، مراد به قبر در اكثر اخبار، چيزى است كه روح در آن در عالم برزخ قرار دارد (يعنى قالب مثالى نه اين جسم مادّى عنصرى)» سپس مى‌افزايد: «اين در صورتى است كه ما روح را مجرّد از مادّه بدانيم، ولى اگر براى روح نوعى جسم لطيف قايل شويم، بدون نياز به قالب مثالى، مسأله سؤال و جواب قبر، حل مى‌شود». [٢] از اينجا پاسخ شبهه‌اى كه بعضى از ناآگاهان مطرح مى‌كنند كه، ما اگر دهان مردگان را علامت‌گذارى كنيم و بعد از گذشتن يكى دو روز، قبر را بشكافيم، هيچ‌

[١] منهاج البراعه، جلد ٦، صفحه ٤٢.

[٢] بحار الانوار، جلد ٦، صفحه ٢٧١.