پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - مدح و تمجيد پروردگار

نظر شبيه ذرّات غبارى هستند كه در هوا معلّق مى‌باشند و ناپيدا، ولى هنگامى كه از روزنه‌اى، نور آفتاب به درون اتاق بتابد، ذرّات غبار معلّق در هوا نمايان مى‌شود.

اينكه در بخش دوم اين توصيف، مى‌فرمايد: «هر پنهانى جز او آشكار نيست» اشاره به اين حقيقت است كه در عين پنهان بودن كنه ذات خداوند از همه موجودات، و خارج بودن از دسترس عقول تمام انسانها- حتّى اوليا و انبيا،- آثار او همه جا را گرفته و در عين پنهانى، آشكار است، در حالى كه موجودات ديگر اگر پنهان باشند، آشكار نيستند و اگر آشكار باشند، پنهان نيستند. مثلا انسانى كه مستور و در حجاب است، برهنه نيست و آن كس كه آشكار است، مستور و در حجاب نيست، ولى خداوند با اينكه ذاتش كاملا مستور است، وجودش كاملا آشكار است و در عين پنهانى، ظاهر است. [١] قرآن مجيد در آيه «سه» سوره «حديد» مى‌فرمايد: «هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ»، او آغاز است و پايان، آشكار است و پنهان»

[١] در تعدادى از نسخه‌هاى «نهج البلاغه» جمله بالا به اين صورت آمده است: «و كلّ ظاهر غيره غير باطن و كلّ باطن غيره غير ظاهر» و جمعى از شارحان نهج البلاغه اصرار بر اين دارند كه «غير» در هر دو جمله (... غير باطن .... غير ظاهر) يا بايد وجود داشته باشد و يا در هر دو حذف شود! حتّى بعضى ادّعاى قطع و يقين كرده‌اند كه نسخه «صبحى صالح» كه در جمله اوّل، غير ندارد و در جمله دوم دارد، نادرست است و البته قرينه وحدت سياق نيز چنين اقتضاى را دارد ولى همانگونه كه در بالا آمد، نمى‌توان ادّعا كرد كه اين نسخه غلط است و تفسير قابل توجّهى دارد كه به آن اشاره شده است.