پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٨ - وسوسههاى شياطين، مانع ديگر

شرح و تفسير

وسوسه‌هاى شياطين، مانع ديگر

در اين بخش از خطبه، امام عليه السّلام به يكى ديگر از خطرات بسيار مهمّى كه سعادت انسان را تهديد مى‌كند، اشاره مى‌فرمايد و آن خطر، وسوسه‌هاى شيطان و توطئه‌هاى او است كه براى فريب آدمى از مؤثّرترين وسايل بهره مى‌گيرد.

امام عليه السّلام مقدّمتا براى سومين بار توصيه به تقوا كرده و به اتمام حجّت الهى اشاره مى‌فرمايد و مى‌گويد: «شما را به تقواى الهى سفارش مى‌كنم! همان خداوندى كه با انذار و هشدار خود راه عذر را بسته و با دلايل روشن، طريق هدايت را نشان داده، و حجّت را تمام كرده است» (أوصيكم بتقوى اللّه الّذي أعذر بما أنذر، و احتجّ بما نهج).

روشن است كه عدل الهى بدون اتمام حجّت كافى، پياده نمى‌شود و به همين دليل، خداوند از طريق رسول ظاهر، كه سلسله انبيا و اوليا هستند و رسول باطن، كه عقل و خرد آدمى است حقّ و باطل را تبيين فرموده تا هيچ كس به عذر جهل و نادانى- براى تبرئه خويش در برابر خلاف‌كارى‌ها- متوسّل نشود.

در واقع جمله‌ «احتجّ بما نهج» اشاره به ارائه طريق و نشان دادن راه سعادت است و جمله‌ «أعذر بما أنذر» اشاره به خطراتى است كه در اين مسير، در برابر انسان كمين كرده است.

شايان توجّه اين كه، خداوند به حداقلّ اتمام حجّت، در برابر بندگان بسنده نمى‌كند، بلكه حدّ اعلاى آن را به لطف و رحمتش ارائه مى‌دهد، به همين دليل، يافته‌هاى عقل را كه براى اتمام حجّت در بسيارى از مراحل كافى است، با يافته‌هاى وحى به وسيله انبيا تأكيد مى‌كند و براى اصلاح گنه‌كاران، عوامل هشداردهنده در زندگى آنها مى‌آفريند و مهلت كافى مى‌دهد: «وَ ما كانَ رَبُّكَ مُهْلِكَ الْقُرى‌ حَتَّى يَبْعَثَ فِي أُمِّها رَسُولًا يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِنا وَ ما كُنَّا مُهْلِكِي الْقُرى‌ إِلَّا وَ أَهْلُها ظالِمُونَ»، و پروردگار تو