پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٥ - گذرگاههاى هولناكى كه در پيش داريم

آماده شدن جهت حضور در صحنه قيامت و عبور از گذرگاه خطرناك صراط، آماده مى‌سازد.

مى‌فرمايد: «بدانيد عبور شما از صراط و گذرگاه خطرناك مردافكن آن است! معبرى كه قدمها در آن مى‌لغزد و خطرات هولناكى، پى‌درپى دامان انسان را مى‌گيرد») (و اعلموا أنّ مجازكم‌ [١] على الصّراط، و مزالق‌ [٢] دحضه‌ [٣]، و أهاويل‌ [٤] زلله، و تارات‌ [٥] أهواله).

يكى از گذرگاههاى قيامت، «صراط» است كه در آيات قرآن به طور اشاره و در روايات صريحا و به طور تفصيل، از آن بحث شده است، از مجموع آن روايات، استفاده مى‌شود، صراط پى است بر دوزخ، در مسير بهشت، كه آخرين گذرگاه آدمى است و نيكان و بدان همه بر آن وارد مى‌شوند: صالحان مانند برق از آن مى‌گذرند و به دروازه‌هاى بهشت مى‌رسند، ولى افراد بى‌ايمان و گنهكار، توان عبور از آن را ندارند و از روى آن، به جهنّم سقوط مى‌كنند.

عبور از اين گذرگاه خطرناك، كه تنها راه بهشت است بستگى به ايمان و عمل دارد و حتّى سرعت عبور از آن، متناسب با درجات تقوا و ايمان است.

البتّه «صراط» در دنيا در اشكال ديگرى مجسّم مى‌شود و يا به تعبير ديگر:

صراط در قيامت، تجسّمى از صراطهاى دنياست، چرا كه در توصيف «صراط قيامت»

[١] «مجاز» از مادّه «جواز» به معناى سير و حركت و عبور است، بنابراين «مجاز» كه مصدر ميمى است به همين معنا است.

[٢] «مزالق» جمع «مزلق» به معناى لغزشگاه، از مادّه «زلق» (بر وزن دلو) به معناى لغزش است.

[٣] «دحض» در اينجا مصدر يا اسم مصدر است و به معناى لغزش توأم با سقوط آمده است، اين واژه گاهى در مورد باطل شدن و يا زوال خورشيد از دائره نصف النهار بسوى مغرب به كار رفته است.

[٤] «اهاويل» جمع «اهوال»، و «اهوال» نيز جمع «هول» است، بنابراين «اهاويل» جمع الجمع مى‌باشد و «هول» به معناى ترس و وحشت است.

[٥] «تارات» جمع «تاره» به معناى دفعه در اصل از مادّه «تأر» (بر وزن طرد) به معناى نظر تند به كسى كردن است و به معناى زدن با عصا و مانند آن نيز آمده است و از آنجا كه اين امور در دفعات مختلف واقع مى‌شود.

اين واژه به معناى دفعه نيز مى‌آيد.