پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٣ - ٢- گوشهاى از زندگانى محمّد بن ابىبكر

خطبه ٦٩ [١] و من كلام له عليه السّلام فى توبيخ بعض أصحابه‌

از سخنانى است كه امام عليه السّلام در ملامت و توبيخ بعضى از يارانش فرموده است.

خطبه در يك نگاه‌

آهنگ اين خطبه، آهنگ خطبه‌هاى پر سوز و گدازى است كه على عليه السّلام پس از مشاهده جرأت و جسارت لشكريان معاويه و خونسردى و بى‌تفاوتى گروهى از لشكريانش در برابر جنايات شاميان، ايراد فرموده است.

در اين خطبه، نكوهش شديدى از ضعف و زبونى و عافيت‌طلبى جماعتى از كوفيان و عراقيان شده و حتّى بعضى از تعبيرات آن، نشانه نوميدى حضرت از كارآيى آنان در برابر دشمن است و به نظر مى‌رسد كه امام عليه السّلام تمام اين سخنان را براى تحريك و به اصطلاح بر سر غيرت آوردن، در برابر شاميان ستمگر ايراد فرموده است.

[١] سند خطبه: اين خطبه را كسانى قبل از مرحوم «سيّد رضى» نقل كرده‌اند، مانند: «بلاذرى» (متوفّاى ٢٧٩ هجرى) در «انساب الاشراف» و «يعقوبى» (متوفّاى ٢٨٤) در تاريخش. از روايت يعقوبى چنين استفاده مى‌شود كه اين خطبه از جمله خطبه‌هايى است كه على عليه السّلام آن را بعد از حمله «نعمان بن بشير» (يكى از فرماندهان لشكر غارتگر شام) به «عين التّمر» كه يكى از آبادى‌ها، در قسمت غربى فرات بود، ايراد فرمود.

(مصادر نهج البلاغه، جلد ٢، صفحه ٦٠.)