پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٨ - خطبه در يك نگاه

حرامش عقاب است». في حلالها حساب، و في حرامها عقاب‌.

اشاره به اينكه حتّى انسان در آخرت گرفتار پيامدهاى دنياى خويش است، زيرا از دو حال خارج نيست: يا در طلب حلال بوده و يا در طلب حرام. اگر به سراغ حلال رفته بايد حساب همه آنها را در قيامت پس بدهد و اگر در طلب حرام بوده، بايد كيفر آن را بچشد! به همين دليل در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مى‌خوانيم:

«يدخل الفقراء الجنّة قبل الأغنياء بخمس مائة عام‌

، فقرا پانصد سال قبل از اغنيا وارد بهشت مى‌شوند (زيرا اغنيا بايد حساب اموال خود را باز پس دهند).» [١] در اينكه چگونه خداوند حساب بندگان را مى‌رسد؟ و چه چيزهايى مورد محاسبه واقع مى‌شود؟ و چه كسانى بدون حساب وارد بهشت مى‌شوند؟ بحثهايى است كه به خواست خدا در نكته‌ها خواهد آمد.

سپس در بيان پنجمين و ششمين وصف مى‌افزايد: «كسى كه در دنيا ثروتمند شود، مورد انواع آزمايش‌ها و فتنه‌ها قرار مى‌گيرد و كسى كه فقير گردد محزون مى‌شود» من استغنى فيها فتن، و من افتقر فيها حزن‌.

آرى طبيعت اين دنيا، چنين است كه انسان دائما بر سر دو راهى قرار دارد كه هر دو به مشكل مى‌انجامد: اگر فقير و تنگدست شود كوهى از غم و اندوه بر قلبش گذارده مى‌شود و اگر از ثروت و سرمايه بهره‌مند شود گرفتار مشكلات ديگرى خواهد شد! زيرا حفظ ثروت و نگهدارى آن از انواع آفات و حتّى هزينه كردن آن، با انواع مشكلات آميخته است، از يك سو تيرهاى كينه و حسد به سوى او پرتاب مى‌شود، از سوى ديگر با انواع آزمونهاى الهى روبرو مى‌گردد. از درون بخل و تنگ نظرى و انحصارطلبى و حرص و طمع، او را تهديد مى‌كند و از برون انواع آفات و بلاها. گاه همين استغنا و ثروت، او را از ذكر خدا به كلّى دور مى‌سازد و به خود مشغول مى‌نمايد، تمام ارزشهاى انسانى را از صفحه خاطر او محو مى‌كند و تنها ارزش مال و ثروت، جاى آن را مى‌گيرد!

[١] بحار الانوار، جلد ٦٩، صفحه ٤٨.