سؤال ٤٧٥- شركتى ايرانى به نام .... به عنوان «طرح پيوند و همكارى» اقدام به عضوگيرى مى‌كند هر عضو موظّف است مثلًا مبلغ ١٣٠٠ تومان به حساب شركت و ٤ نفر از اشخاصى كه در ليست ٧ نفره ارسالى شركت قرار دارند واريز نمايد. (هر نفر ٢٠٠ تومان و ٥٠٠ تومان به حساب شركت) بعد از واريز مبلغ فوق، ايشان جزء گردونه ٧ نفره قرار مى‌گيرد و نفر هفتم از گردونه خارج مى‌شود، و به همين ترتيب گردونه با گرفتن عضوهاى جديد مى‌چرخد، تا اين كه ايشان، كه نفر اوّل بوده، نفر هفتم شود. و از گردونه خارج گردد. آنها مدّعى هستند كه در اين مرحله ٥٤٣/ ٨٢٣ نفر هر كدام مبلغ ٢٠٠ تومان به حساب آن شخص واريز مى‌كنند، كه مجموعاً مبلغ ٠٠٠/ ٤٠٠/ ٦٨١/ ١ تومان به حسابش واريز مى‌گردد، كه همه اين مبلغ از طرف عضوهاى جديد به حسابش واريز شده است. آيا اين كار از نظر شرعى جايز است؟

حكم اين شركت چيست؟ اگر به حساب خيريّه و حمايت از مستمندان باشد، چگونه است؟

جواب: اين كار نوعى كلاهبردارى و شبيه قمار است، و حرام مى‌باشد.

سؤال ٤٧٦- برگه‌هايى به نام ارمغان بهزيستى از طرف يك سازمان دولتى به مبلغ معيّنى به مردم فروخته مى‌شود، و در برخى از آنها سؤال يا سؤالاتى مطرح شده است. كسانى كه پاسخ صحيح بدهند، به قرعه‌كشى راه پيدا مى‌كنند، و به اشخاصى كه قرعه به نام آنها اصابت كند، جوايزى مى‌دهند. در آمد اين برگه‌ها طبق اظهار مسئولين امر، صرف امور خيريّه مى‌گردد. خريداران اين برگه‌ها سه دسته‌اند:

١- كسانى كه فقط براى شركت در امور خيريّه اين برگه‌ها را مى‌خرند.

٢- اشخاصى كه فقط براى شركت در قرعه‌كشى در اين مسابقه شركت مى‌كنند.

٣- افرادى كه چه قرعه به نامشان درآيد و چه درنيايد، تفاوتى براى آنها نمى‌كند.

لطفاً حكم فروشنده، دست‌اندركاران، و خريداران را بيان فرماييد.

در ضمن برگه‌هاى ديگرى را همين شركت براى كمك به سيل‌زدگان به مبلغ ١٠٠٠ تومان مى‌فروشد، و در بين تمام خريداران قرعه‌كشى مى‌كند. با اين تفاوت كه ديگر سؤالى مطرح نشده، بلكه تمامى كسانى كه بخرند مى‌توانند در قرعه‌كشى‌