استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٦٩ - ٨- دروغ

٧- غيبت‌

سؤال ٤٨٦- آيا صحبت‌ها و سر و صداهاى سياسى، كه نقل مجالس شده، و افراد دانسته يا ندانسته موضوعى را به اين و آن نسبت مى‌دهند، غيبت حساب مى‌شود؟

جواب: نسبت دادن شايعات به يكديگر نوعى تهمت است، فراتر از غيبت؛ آرى اگر عيب پنهانى را بدون جهت آشكارا بگويند، غيبت است.

سؤال ٤٨٧- اگر گفته شود: «فلان اداره يا سازمان به مردم ظلم مى‌كند، يا خيلى ايراد مى‌گيرد» و امثال اين گونه جملات، آيا چنين سخنانى حرام است؟

جواب: اگر ظلم آن آشكار باشد اشكالى ندارد.

سؤال ٤٨٨- اگر غيبت‌كننده شخص غائب را نشناسد، ولى شنونده غيبت او را بشناسد، آيا غيبت محسوب مى‌شود؟ مثلًا فردى جنسى را از مغازه‌دارى خريده است. شخصى كه مغازه‌دار را نمى‌شناسد عيوب جنس خريدارى شده را تذكّر مى‌دهد، و جملاتى از اين قبيل مى‌گويد: «آن مغازه‌دار كلاهبردار است»، «خائن است»، «سَرَت كلاه گذاشته» آيا اين كار مجاز است؟

جواب: جايز نيست؛ مگر اين كه عمل او ظاهر و آشكار، يا در مقام مشورت و رفع ظلم بوده باشد.

سؤال ٤٨٩- آيا در مواردى كه هدف عقلايى در كار است، مثلًا در مقام مشورت ديگران، مى‌توانيم سوء ظن خود را نسبت به شخصى بازگو كنيم؟ مثلًا در جايى دزدى يا قتلى صورت گرفته، و ما احتمال مى‌دهيم كه دزد يا قاتل فلان شخص باشد. در اين صورت چنانچه در مقام مشورت و بازجويى نيروهاى انتظامى از ما، و يا حتّى ابتداءً سوء ظن خود را نسبت به آن شخص بازگو كنيم، چه حكمى دارد؟

جواب: در صورتى كه براى كشف جرم غالباً راهى جز اين گونه تحقيقات وجود نداشته باشد، شرعاً جايز است. ولى بايد كارى كرد كه آبروى اشخاص در ظاهر كاملًا محفوظ باشد، و بدون اثبات جرم به كسى اهانت نشود.

٨- دروغ‌

سؤال ٤٩٠- امروزه از افراد زيادى دروغ مى‌شنويم، و هنگامى كه نهى از منكر