متّهم صورت گرفته (خواه به صورت عمد باشد، يا به صورت خطا) مى‌تواند مطابق آن حكم كند؛ زيرا علم قاضى در اين مورد مستند به مبادى قريب به حسّ است و حجّت مى‌باشد. و اگر علم حاصل نشود، بايد از لوث استفاده كرد؛ مشروط بر اين كه قسامه واقعاً علم به وقوع قتل عمد يا خطا داشته باشند. و اگر قسامه حاضر به قسم نشد، و يا علم نداشت، ديه بر بيت المال است.

سؤال ١٠٥٤- آيا همان گونه كه قسامه در جرائم بالمباشره (چنانچه از موارد لوث باشد) جارى است، در جرائم بالتسبيب نيز جارى و سارى است؟

جواب: فرقى بين سبب و مباشر در اينجا نيست؛ مشروط بر اين كه قتل به سبب نسبت داده شود، نه به مباشر.

سؤال ١٠٥٥- آيا احراز عدالت در قسامه، همانند عدالت شهود، شرط است؟

جواب: احراز عدالت شرط نيست.

سؤال ١٠٥٦- بدن نيمه جان انسانى در كنار جادّه منتهى به روستا، در فاصله حدود ٣٠٠ متر مانده به روستا يافت شده، و در حال اعزام به بيمارستان فوت كرده است.

پزشكى قانونى آثارى از برخورد و تصادم اتومبيل، يا وسيله نقليّه‌اى در بدنش نيافته، و علّت مرگ را ناشى از «يك ضربه به سر» اعلام مى‌كند. اولياى دم، كه فقط يك پسر و يك دختر بالغ مى‌باشند، فقط عليه سه نفر از اهالى محلّ (كه در روستا حضور داشته، و اتّفاقاً يكى از آن سه اذعان مى‌دارد كه چند دقيقه قبل متوفّى را ديده، كه به همراه شخص ناشناس ديگرى در مسير جادّه پياده حركت مى‌كردند، و او كه با موتورسيكلت در جهت مخالف حركت مى‌كرده، فقط متوفّى را بر اثر تكان دادن دست شناخته، و چند دقيقه بعد كه بازگشته بدن خون‌آلودش را تنها ديده است) ادّعاى قتل عمد نموده، و مشخّصاً يكى از آن سه را مباشر و دو تن ديگر را معاون در قتل پدرشان مى‌دانند، لكن بيّنه‌اى ندارند، و با انكار متّهمين نيز مواجه‌اند، و براى اثبات ادّعاى خود هر يك با قاطعيّت و اصرار تمام، پنجاه سوگند مى‌خورد. ساير بستگان نسبى ذكور متوفّى، به لحاظ سكونت در شهرهاى مختلف در مراسم قسامه شركت مستقيم ندارند، امّا به صدق گفتار و وثوق مدّعيان قسم‌