استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٢ - الف) حقّ الطبع

مدّت را نيز بپردازد. يعنى علاوه بر خسارات اتومبيل، مال الاجاره ماشين را نيز به او بدهد.

سؤال ١٥٣٨- اگر كسى، ديگرى را توقيف غير قانونى كند، يا بر او آسيب رسانده، و وى را راهى بيمارستان كند، يا مال او را تخريب، يا تصرّف غير قانونى، يا غصب نمايد، لطفاً بفرماييد:

١- نظر حضرتعالى در مورد منافع كارى كه مجنىّ عليه در مدّت توقيف، يا بسترى در بيمارستان، از آن محروم شده، يا منافع مالى كه به خاطر ترميم مال تخريب شده، يا تصرّف غير قانونى، يا غصب از بين رفته، و مالك از آن منتفع نشده چيست؟

٢- با توجّه به مسائل فوق آيا از دست دادن منافع ممكن الحصول (عدم نفع) قابل جبران است؟

٣- آيا از دست دادن منافع ممكن الحصول (عدم نفع) ضرر است؟

٤- اگر اين منافع را قابل جبران مى‌دانيد، بر اساس كدام قاعده قابل جبران است، و استدلال حضرتعالى در اين مورد چيست؟

٥- آيا قاعده لا ضرر شامل ضرر عدمى هم مى‌شود؟

جواب: در مواردى كه عرفاً ضرر و زيان و خسارت صدق كند مى‌توان از قاعده لا ضرر استفاده كرد، خواه درباره عبد باشد يا حرّ، و ما معتقديم كه لا ضرر همان گونه كه نفى حكم مى‌كند، احكامى كه جبران‌كننده ضرر است را نيز اثبات مى‌نمايد.

١١- حقوق‌

الف) حقّ الطبع‌

سؤال ١٥٣٩- لطفاً به دو سؤال زير پاسخ دهيد:

١- آيا حقوق مالكيّت‌هاى فكرى، مانند حقّ تأليف، ترجمه، طبع و اختراعات، شرعى است؟

٢- راجع به انحصار تجارت در كالاهاى اساسى، فتواى حضرتعالى چيست؟