استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٠ - ٩- تكدّىگرى

١- طبق دستور العملى كه از طرف سازمان به مركز ابلاغ شده، براى نگهدارى هر نفر در هر شبانه روز، ١٥٠٠٠ ريال از آنها گرفته مى‌شود. آيا گرفتن اين مبلغ مشروع است؟ در صورت مشروع بودن، چنانچه مبلغى اضافه بر آن گرفته شده باشد، چه حكمى دارد؟ (لازم به ذكر است كه اين پول خرج خودشان يا متكدّيان ديگر مى‌گردد.)

٢- بعضى از متكدّيان محجورند، و قوّه عقلانى آنها زايل شده است، و بعضاً پول هنگفتى دارند، و خانواده‌هاى تعدادى از آنها نيز مشخّص نيست، و چون ما براى هميشه نمى‌توانيم از آنها نگهدارى نماييم، مجبوريم بعد از چند روز آنها را به شهرستان محلّ اقامتشان اعزام نماييم، و خوف اين است كه پولشان را از دست بدهند. آيا جايز است پول اين افراد گرفته شود، و به سازمان بهزيستى تحويل گردد، تا مورد استفاده ساير مددجويانى كه تحت پوشش هستند، قرار بگيرد؟

جواب: اوّلًا: با توجّه به اين كه اين مسأله از نظر شرعى پيچيده است، بايد نسبت به آن با دقّت و احتياط عمل كنيد، تا ان شاء اللَّه مرتكب خلاف شرع نشويد.

ثانياً: آن دسته از متكدّيان كه پول هنگفت دارند، اموالشان جزء مجهول المالك است؛ به استثناى هزينه يك سال كه مال خود آنهاست، و مصرف كردن پولهاى اضافى براى فقراى ديگر اشكالى ندارد. و آنها كه پول كمى دارند متعلّق به خودشان است، و مى‌توان براى مخارج آنها از آن پول استفاده كرد. ولى مبلغ پانزده هزار ريال در يك روز، در مقابل خدماتى كه به آنها داده مى‌شود، مبلغ زيادى است. مگر اين كه واقعاً مريض باشند و به اين مقدار در شبانه روز نياز باشد.

ثالثاً: آنها كه از كار افتاده هستند نبايد اموالشان را صرف ديگران كرد؛ چرا كه با گذشت سال بازهم گرفتار خواهند بود.

سؤال ١٥٣٤- همان‌طور كه مستحضريد، قانون مجازات اسلامى در موادّ ٦١٢ و ٦١٣ «تكدّى‌گرى» را جرم دانسته، و براى آن مجازات حبس تعيين نموده است. لطفاً نظر شريف خود را در مورد وصف جزايى و حرمت شرعى آن بيان فرموده، و بفرماييد