استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٣ - الف) حقّ الطبع

جواب ١ و ٢: حقّ الطبع و حقّ التأليف، و همچنين حقّ استفاده از اختراعات، حقوق معتبرى است كه تجاوز به آن جايز نيست. ولى انحصار در تجارت اگر مثلًا از سوى يك كارخانه باشد كه بگويد: «توليدات خود را منحصراً در اختيار يك نماينده قرار مى‌دهد» اشكالى ندارد، و اگر منظور اين باشد كه شخص يا گروهى منحصراً حق فروش چيزى را داشته باشند، و ديگران نداشته باشند، چنين چيزى نامشروع است، مگر اين كه حكومت اسلامى روى مصالحى چنين چيزى را لازم و ضرورى بشمارد.

سؤال ١٥٤٠- برخى از كتابها كه در دانشگاهها به عنوان مرجع معرّفى مى‌شود، در كشورهاى ديگر به چاپ رسيده، و برخى ناشران دخلى كشور بدون رعايت حقّ چاپ (كه در عرف بين الملل جزء حقوق ناشر شناخته شده، و در ابتداى كتابها به اين موضوع تصريح گرديده،) اين كتابها را چاپ كرده، و با قيمت كمتر در اختيار عموم قرار مى‌دهند. استفاده از اين كتابها، يا نشريّات، در صورتهاى زير چه حكمى دارد؟

الف) در رشته‌هاى فنّى استفاده از اين منابع ضرورى، و عدم استفاده موجب مشقّت است. مخصوصاً كه قيمت كتاب اصلى بسيار زياد است.

ب) نويسندگان اين كتابها لزوماً كافر، يا كافر حربى نيستند؛ يا حدّ اقل ما اطّلاع نداريم.

ج) تا آنجا كه مطّلع هستيم، كشور ما قانون حقّ چاپ را امضا نكرده است. اگر امضا كند، حكم چگونه خواهد بود؟

د) در صورتى كه تهيّه اين كتب حرمت داشته، تكليف ما در قبال كتابهايى كه قبلًا تهيّه كرده‌ايم چيست؟

ه) اين حربه به عنوان اهرمى سياسى عليه كشورهاى اسلامى استفاده مى‌شود، امّا با توجّه به اين كه نويسندگان اين كتابها بعضاً دانشمندان بى‌طرفى هستند، كه به تحصيل علم مشغولند در صورتى كه استفاده از اين كتابها مجاز باشد، تكليف ما در برابر شخص نويسنده چيست؟

جواب: حقّ التأليف يك حقّ عقلايى و شرعى است، و بايد آن را رعايت كرد.