استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٣ - اولياى دم

١- آيا همواره اخذ ديه از سوى اولياى صغار، اصلح به حال صغار است، يا اين كه ولىّ صغير حسب مورد مى‌تواند جانى را عفو يا مطالبه قصاص كند؟

جواب: غالباً اخذ ديه به مصلحت صغار است؛ ولى موارد نادرى پيدا مى‌شود كه ممكن است مصلحت صغار در عفو، يا قصاص باشد.

٢- آيا محدوده اختيارات ولىّ با قيّم، در اين خصوص تفاوتى دارد؟

جواب: هر دو بايد مصلحت صغير را در نظر بگيرند.

سؤال ١٠٧٧- هنگامى كه اولياى دم همگى صغير باشند، تكليف چيست؟

جواب: در صورتى كه مصلحت در صبر كردن باشد، بايد صبر كنند، و قاتل را با ضمانت و كفالت كافى آزاد نمايند، تا صغيرها كبير شوند و خودشان تصميم بگيرند. و اگر ولىّ مصلحت ببيند (كه غالباً مصلحت در همين است،) ديه مى‌گيرد.

سؤال ١٠٧٨- اگر مقتول مسلمان، امّا ولىّ دم وى كافر باشد، چه بايد كرد؟

جواب: حاكم شرع اولياى دم را حاضر مى‌كند، و به آنها پيشنهاد اسلام مى‌نمايد؛ اگر پذيرفتند، اختيار قاتل را به دست آنها مى‌دهد، قصاص كنند يا ديه بگيرند. و اگر اسلام را نپذيرفتند، حاكم شرع ديه مى‌گيرد، و به بيت المال مى‌دهد.

سؤال ١٠٧٩- چنانچه ارتباط با اولياى دم فعلًا ممكن نباشد؛ ولى در آينده امكان دسترسى به آنان وجود داشته باشد، حكم چيست؟

جواب: بايد صبر كنند تا دسترسى پيدا شود؛ ولى چنان چه زمان طولانى باشد، بايد قاتل را با اخذ وثيقه و كفالت كافى آزاد نمايند.

سؤال ١٠٨٠- در موارد قتل، كه نوبت به ولايت حاكم مى‌رسد، بفرماييد آيا ولىّ امر، همانند اولياى دم، علاوه بر درخواست قصاص يا اخذ ديه، حقّ عفو نيز دارد؟

جواب: ولىّ امر حقّ عفو ندارد؛ بلكه بايد يا قصاص كند، يا ديه بگيرد، (هر كدام كه به مصلحت مسلمين باشد.)

سؤال ١٠٨١- آيا پدر مى‌تواند نسبت به فرزند صغيرش، در خصوص جراحات و صدمات، اعمّ از عمدى و غير عمدى، كه از سوى غير به وى وارد آمده، هم از ديه بگذرد و هم از قصاص صرفنظر نمايد؟ از آنجا كه در باب قصاص فتوى و قانون بر