استفتاءات جديد - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٨ - سؤالات ديگر مسائل قضايى

از آنها اعراض شده و متروك مانده‌اند. بر حسب عرف جامعه به نظر حاكم شرع (علم قاضى) است. ولى بايد زمانى داشته باشد. (اين مرور زمان در قانون ٢٠ سال مى‌باشد.)

نظر حضرتعالى در مرور زمانهاى مذكور چيست؟

جواب: مروز زمان در امحا و تخريب گورستان وجود ندارد، مگر وقتى كه گورستان متروكه شود، و استخوانها خاك گردد. در مورد همسر مفقود الاثر چهار سال از زمان مراجعه به حاكم شرع است. در اشياى گمشده بايد تا يك سال به دنبال صاحب آن بگردند، اگر پيدا نشد مى‌توانند آن را به شخص نيازمندى بدهند.

در تحجير و غصب و املاك بلا صاحب مرور زمان وجود ندارد، بلكه معيار آن است كه يقين به اعراض صاحب اصلى پيدا كنيم؛ خواه يقين در يك روز پيدا شود، يا پنجاه سال. البتّه مرور زمانهاى ديگرى هم داريم؛ مثلًا كسانى كه دو سال در مكّه بمانند به حكم اهل مكّه مى‌شوند، و حجّ آنها حجّ افراد است. و اشخاصى كه يك سال يا بيشتر در محلّى براى تحصيل، يا كسب و كار مى‌مانند، آنجا به حكم وطن آنها مى‌باشد.

سؤال ٤٤٦- در جرائمى، كه دو يا چهار بار اقرار شرعى معتبر است (مثل سرقت و زنا،) اگر متّهم در اوّلين جلسه دادگاه، منكر سرقت، يا قبل از اقرار چهارم در مثل زنا منكر اتّهام خود باشد، آيا تشكيل جلسات بعدى، و استماع اقرار يا انكار بعدى نيز لازم است؟ يا اين كه قاضى مى‌تواند با انكار اوّليّه، و با توجّه به اين كه حتّى در صورت اقرار در جلسات بعدى، نصاب اقرارها كامل نمى‌شود، حكم به برائت وى صادر نمايد؟

جواب: قاضى موظّف نيست در جلسات متعدّد متّهم را احضار و از او سؤال كند. هرگاه در جلسه اوّل انكار كرد و دليلى وجود نداشت، حكم به برائت مى‌كند.

سؤال ٤٤٧- نظر به اين كه براى قاضى جايز نيست به يكى از طرفين دعوا، يا به هر دو تلقين كند، آيا مى‌تواند طرفين دعوا را به مقرّرات و احكام شرع مقدّس آشنا كند؟ اگر پس از اين ارشاد و آشنايى طرفين به موازين و مقرّرات جاريه، در خواست‌