دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٠٥
١ / ٢
ابو الأسود دُئَلى [١]
٢٨٧٨.تاريخ دمشق: ابو الأسود دئَلى ، در شهادت حسين بن على عليه السلام ، چنين سرود: {٠ مى سرايم ـ و بر بى تابى و خشمم ، افزوده مى شود ـ كه : خداوند ، مُلكِ خاندان زياد را نابود كند ٠} {٠ و [از رحمتش] دورشان سازد ـ چنان كه دچار خسران گشتند و دور شدند آن سان كه [قوم] ثمود و قومِ عاد ، دور [و نابود] شدند ٠} {٠ و هرگز ، مركبِ [قدرتِ] آنها به آنان برگردانده نشود تا آن دَم كه روز حشر ، بر پا گردد ! ٠}
٢٨٧٩.الطبقات الكبرى (الطبقة الخامسة من الصحابة) : ابو الأسود دُئَلى ، در شهادت حسين عليه السلام ، چنين سرود: ٠ از سرِ درد و ناله مى سرايم كه: خداوند ، مُلك خاندانِ زياد را نابود كند ٠ ٠ و آنها را به سبب نيرنگ و خيانتشان ، [از رحمتِ خود] دور كند آن سان كه [قوم] ثمود و قوم عاد ، دور شدند ـ ؛ ٠ ٠ همان هايى كه بينى ها را شكستند و مغرور شدند با كشتنِ فرزند قَعاس [٢] از طايفه بنى مراد ؛ ٠ ٠ همان كشته در بازار ، و چه كشته اى كه خون سرخِ زعفرانى گونِ او ، جارى شد! ٠ ٠ و خاندان پيامبرِ ما كه از ديرباز داراى كرامت و سرشناسانِ شهرها بودند. ٠ ٠ حسين عليه السلام همو كه صاحب فضيلت و داراى كرامت بود و براى حاضران و غايبان ، زينت [و سرفرازى] بود ، ٠ ٠ مرگ او مايه نابودى عزّت شد و پس از مرگ او ، قلبم بيمار گرديد. ٠ نيز سرود: ٠ آيا جماعتى كه حسين عليه السلام را كُشتند ، اميد دارند كه در روزِ حسابرسى، از شفاعتِ جدّش برخوردار شوند؟! ٠
[١] ابو الأسوَد، نامش ظالم بن عمرو بن سفيان دُئلى بَصْرى است. وى نخستين كسى بودكه علم نحو را به فرمان امام على عليه السلام، بنيان نهاد. وى از ياران امير مؤمنان٧ بود و در جنگ هاى صفّين و جَمَل، در ركاب ايشان جنگيد. ابو الأسود، از تابعيان بزرگ و نامدار و از شاعرانِ فاضل و فصيح است و در نقل حديث، وى را در شمار «تابعيانِ ثقه» آورده اند. آن گاه كه عبد اللّه بن عبّاس از بصره خارج شد، او را به جانشينى برگزيد كه امير مؤمنان٧ نيز وى را ابقا كرد. او به سال ٦٩ هجرى در گذشت و از جمله آثارِ او، ديوان شعر است.[٢] منظور ، هانى بن عروه مرادى است و قَعاس ، از اجداد اوست .