دانشنامه امام حسين عليه السلام بر پايه قرآن، حديث و تاریخ - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٠٠
يك . پيدايش شعر نو
پيدايش شعر نو در اين دوره ، به عنوان سبكى جديد در شعر، اشعار مربوط به حادثه عاشورا را نيز شامل شده است. شاعرانى چون على موسوى گرمارودى و مرحوم سيّد حسن حسينى ، در اين سبك، در باره عاشورا اشعار تأثيرگذارى سروده اند.
دو . بهره گيرى هاى سياسى ـ اجتماعى از قيام امام حسين عليه السلام
تحوّلات سياسى ـ اجتماعى جهان اسلام و جنبش هاى اجتماعى دوران معاصر ايران از مشروطه تا انقلاب اسلامى ، از حادثه عاشورا ، بهره فراوان برده و به اهداف قيام امام حسين عليه السلام و درس هاى عاشورا و موضوعاتى چون: رادمردى و آزادگى و مبارزه با ظلم، پرداخته است. اين امر ، سبب شد كه شعر عاشورايى فارسى، تا حدّى از جنبه رثا و ذكر مصيبتِ محض ، بيرون بيايد و به عمق حادثه بپردازد . محمّد اقبال لاهورى ، سروده است: ٠ آن امام عاشقان ، پور بتول ٠ سرو آزادى ز بستان رسول ٠ تا قيامت ، قطعِ استبداد كرد موج خون او ، چمن ايجاد كرد. [١] ٠ و نيز مرحوم محمّد حسين بهجتى شفق ، سروده است: ٠ اندر آن جا كه باطل ، امير است اندر آن جا كه حق ، سر به زير است ٠ ٠ اندر آن جا كه دين و مروّت پايمال و زبون و اسير است ٠
[١] ر . ك : ص ٣٨٢ (فصل هفتم / اقبال لاهورى) .[٢] بهار آزادى : ص ٧١ .