جواد جميل ، شاعر عراقى نيز تأثير عاشورا را در قيام بر ضدّ ستمگران ، چنين به تصوير مى كشد : از زخم هاى حسين جز نافرمانى [از ستمگر] و مبارزه طلبى، به يادگار نماند. او زخم برداشت؛ امّا خورشيدِ هزاران صبح و هزاران وعده ديگر، خواهند آمد. {-٣-}

٢ . فرا دينى شدن اشعار عاشورايى

اگر در دوره هايى شعر عاشورايى ، فرا مذهبى شد و از مرز شيعيان ، عبور كرد و دوستداران اهل بيت عليهم السلام در ميان اهل سنّت ، به سرودن شعر پرداختند ، در دوره معاصر ، شعر عاشورايى فرا دينى شده و برخى از پيروان ساير اديان نيز در باره عاشورا ، شعر سروده اند . [٢]

دو. تحوّلات سُروده هاى عاشورايى در شعر فارسى

شعر فارسى ، از قرن سوم هجرى در ايران ، پا گرفت و ادوار هشتگانه : سبك خراسانى، سبك عراقى، مكتب وقوع، سبك هندى اصفهانى ، دوره بازگشت، دوره تجدّد و ظهور شعر نو را پشتِ سر گذاشت . گر چه مدح پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليهم السلام ، از اوايل قرن چهارم در شعر فارسى وارد شد ، امّا شعر عاشورايى ، از اواخر اين قرن و به صورت اشاره در سروده هاى فارسى ديده مى شود و مى توان گفت كه سرودن اين گونه اشعار، با تأسيس دولت هاى شيعه يا متمايل به تشيّع ، حركتى رو به رشد داشته است . در شعر فارسى نيز مانند شعر عربى ، ذكر مصائب ، در همه ادوار تاريخى ، متداول و مرسوم بوده است و علاوه بر آن ، به ويژگى هاى خاصّ ديگرى نيز براى

[١] دانش نامه شعر عاشورايى : ج ١ ص ٦٣٥ : سَمَّيتُكَ الجَنوب يا لابِساً عَباءَةَ الحُسَين و شَمسَ كَربَلاءِ .[٢] دانش نامه شعر عاشورايى: ج ١ ص ٦٤٧ : {٠ إيهِ بَنتَ الحُسَينِ أرضَ الرُّجولَةِ أنتِ شَمسٌ عَلَى الرِّمالِ خجولَةُ ... .[٣] دانش نامه شعر عاشورايى: ج ١ ص ٦٨٤ : لَم يَبقَ مِن جُرحِ الحُسَينِ سِوَى التَّمَرُّدِ وَ التَحدّى ¨ جُرحٌ لَهُ وَ الشَّمسُ ألفُ غَدٍ يَجيءُ و أَلفُ وَعدٍ .[٤] دانش نامه شعر عاشورايى : ج ١ ص ٥٢٨ .