بُهوتی، ابوالسعادات منصوربن‌یونس(١٠٠٠-١٠٥١ق/١٥٩٢-١٦٤١م)، فقیه حنبلی مصر. نسبت وی به بهوت، یکی از روستاهای غرب مصر باز می‌گردد که نام افرادی از این منطقه در شمار عالمان متأخر حنبلی به چشم می‌خورد.
بهوتی نزد شماری از عالمان حنبلی، از جمله محمدشامی، جمال‌الدین یوسف بهوتی و عبدالرحمان بهوتی و دیگران به تحصیل پرداخت و علاوه برآنان از محضر استادانی چون یحیی‌بن‌شرف‌حجاوی دمشقی، عبدالله دنوشری‌شافعی، جمال‌عبدالقادردنوشری‌حنبلی، نورعلی‌حلبی و شهاب‌الدین احمدوارثی‌صدیقی نیز بهره برد(نک‌: محبی، ٤/٤٢٦؛ قس: غزی، ٢١١، ٢١٢)، تا آنکه خود یکی از بزرگان مذهب شد و برکرسی تدریس نشست(همانجاها).
بهوتی در فقه و فرائض و علوم دیگر تبحر داشت(غزی، ٢١٠) و از آنجا که در عصر خود، در فقه همتا نداشت، طلاب از سرزمینهای شام، نجد، بیت‌المقدس و بعلبک به سوی او می‌کوچیدند. از شاگردان وی، محمدبن‌ابی‌السروربهوتی، ابراهیم‌بن‌ابی‌بکرصالحی و محمد خلوتی قابل ذکرند(نک‌: محبی، همانجا؛ غزی، ٢١١،٢١٢). شهرت وی بیشتر به سبب تحریر مسائل فقهی براساس مذهب احمدبن‌حنبل است(محبی، همانجا؛ ابن‌حمید، ٤٧٢) و تألیفات وی تا زمان حاضر مورد رجوع فقهاست(ابن‌شطی، ١١٦). بهوتی در قاهره وفات یافت و در تربت مجاورین دفن گردید(محبی، همانجا؛ غزی، ٢١٢-٢١٣).
آثار چاپی:
١. اعلام الاعلم بقتال من انتهک حرمة البیت الحرام. دربارۀ احکام جنگ در مکه. مؤلف علاوه بر مذهب احمدبن حنبل، دیدگاه علمای سایر مذاهب را نیز با ذکر ادله بیان کرده است. این کتاب به کوشش جاسم‌بن‌سلیمان‌فُهیددوسری در بیروت(١٩٨٨م) به طبع رسید.
٢. الروض المُربع بشرح زاد المستقنع، شرحی بر زادالمستقنع موسیٰ حجاوی(د١٩٦٨ق/١٥٦٠م) است که بارها در دمشق، هند و قاهره(از جمله در قاهره، ١٣٨٠ق) به چاپ رسیده است.
٣. «دقائق اولی النُهیٰ لشرح المنتهیٰ»، شرحی است بر منتهی‌ الارادات تقی‌الدین محمد فتوحی حنبلی، مشهور به ابن نجار(د ح ٩٨٠ق) که در حاشیۀ کشف‌القناع(قاهره، ١٣١٩-١٣٢٠) به طبع رسیده است.
٤. عمدة الطالب لنیل المآرب، در فقه احمدبن‌حنبل که عثمان‌بن‌احمدنجدی‌حنبلی(د١٠٩٧ق) آن را با عنوان هدایةالراغب شرح کرده، و همراه متن به طبع رسیده است. برادرزادۀ مؤلف، حسن بن‌صلاح‌بهوتی، آن را با نام ‌وسیلةالراغب به نظم کشیده است(برای نسخۀ آن، نک‌: خدیویه، ٣/٣٠٠).
٥. کشاف القناع عین متن الاقناع، در ٣ جلد شرحی است بر الاقناع لطالب الانتفاع موسیٰ حجاوی که بارها، از جمله به کوشش هلال مصیلحی مصطفیٰ هلال(ریاض، ١٩٦٨م) به طبع رسیده است.
٦. المنح‌ الشافیة بشرح نظم المفردات الوافیة، شرح بر المنظومة الالفیة فی مفردات مذهب الامام احمد، اثر محمدبن علی مقدسی(د ٨٢٠ق) که یک‌بار در قاهره(١٣٤٣ق)، و نیز اخیراً به کوشش عبدالله ابن محمد مطلق در قطر به چاپ رسیده است.
آثار خطی:
١. ارشاد اولی النهیٰ لدقائق المنتهیٰ (زرکلی، ٧/٣٠٧)، که حاشیه‌ای است بر المنتهیٰ(محبی، همانجا؛ غزی، ٢١٢). ٢. حاشیه بر الاقناع موسیٰ حجاوی(همانجاها) که تألیف آن را در ١٠٤٠ق به پایان برده است(برای نسخۀ آن، نک‌: ازهریه، ٢/٦٣٩).
مآخذ: ابن حمید، محمد، السحب‌الوابلة، بیروت، ١٩٨٩م؛ ابن شطی، محمد جمیل، مختصر طبقات الحنابلة، به کوشش فواز زمرلی، بیروت، ١٤٠٦ق/١٩٨٦م؛ ازهریه، فهرست؛ خدیویه، فهرست؛ زرکلی، اعلام؛ غزی، محمد، النعت‌الاکمل، به کوشش محمد مطیع حافظ و نزار اباظه، دمشق، ١٤٠٢ق/١٩٨٢م؛ محبی، محمدامین، خلاصةالاثر، قاهره، ١٢٨٤ق.
علی تولّایی