دانشنامه بزرگ اسلامی - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٥١٨٣
| بوگرا جلد: ١٣ شماره مقاله:٥١٨٣ |
بوگْرا، شهر و مرکز بخشی به همین نام در
ایالت راجشاهی بنگلادش. بخش بوگرا با مساحت ٩٠٢’٢کم ٢ و جمعیتی حدود ٧٠٠’٢٤١’٣
تن(١٣٨٣ش/٢٠٠٤م)(«فرهنگ…١»)، در شمال بنگلادش واقع شد(فرزیننیا، ١٣).
این بخش در١٢٣٦ق/١٨٢١م در دورۀ حاکمیت انگلستان بر شبه قارۀ هند رسماً به عنوان یک
حوزۀ اداری بنیاد نهاده شد(«بوگرا ٢»). بخش شرقی این ناحیه میان رودخانههای جامونا
و کاراتویا از زمینهای پست و مردابی تشکیل شده، و قسمت غرب آن مرتفع
است(بریتانیکا،II/١١٨ ). بوگرا منطقهای زلزلهخیز و در معرض تندبادهای موسمی است و
همواره جریان سیلهای شدید آن را تهدید میکند(EI٢, I/١٢٥٤؛ فرزیننیا، ٩).
بوگرا از مناطق صنعتی بنگلادش است و زغال سنگ و سنگ آهک از معادن عمدۀ آن به شمار
میرود(همو، ١٣). شرایط مساعد اقلیمی بوگرا را به یکی از مراکز کشت برنج بدل ساخته
است. اراضی وسیعی از این ناحیه واقع در غرب رودخانۀ جامونا مسطح و جلگهای است و به
کشت برنج اختصاص دارد(بریتانیکا، همانجا).
شهر بوگرا در°٢٤و´٥١ طولشرقی و°٨٩و´ ٢٢ عرض شمالی در کنارۀ غربی رود کاراتویا یکی
از شاخههای رود جامونا واقع است(«اطلس…٣»، ١٢٥، نیز فهرست، ٢٢). جمعیت این شهر در
١٣٨٣ش/٢٠٠٤م، ٨٠٠’٢١٨ تن برآورد شده است(«فرهنگ»). بوگرا بر سر راههای ارتباطی قرار
دارد و از مراکز تجارتی بنگلادش به شمار میرود. از مهمترین فعالیتهای اقتصادی
اهالی این شهر، پرورش کرم ابریشم و تولید پارچههای ابریشی، و نیز تولید کاغذ و
صابون را میتوان نام برد(آکاندا، ١١٢، ٩٩؛ کلمبیا٤). ٦ کالج وابسته به دانشگاه
راجشاهی در این شهر به فعالیت مشغولاند(همانجا).
آثار تاریخی برجای مانده در بوگرا پیشینۀ آن را به سدۀ ٢قم میرساند. بنای
«پوندارنگر» در مهاستانگره، واقع در بخش بوگرا از آثار این دوره است(علیزاده، ١٢٤).
قلعۀ گلی شیرپور که در ١٠٠٥ق/١٥٩٧م بنا شده، از دیگر آثار تاریخی بوگراست(EI٢،
همانجا).
اهالی بوگرا غالباً مسلمان هستند. از زمان اسلام آوردن مردم بوگرا آگاهی چندانی در
دست نیست، اما ظاهراً در سدۀ ٧ق/١٣م به طور گروهی به اسلام گرویدهاند، زیرا بسیاری
از روستاها در این منطقه نامهای هندو دارند، در حالی که هیچ هندویی در آن روستا
ساکن نیست(همانجا).
مأخذ: علیزادۀ اسماعیل کندی، عزیز، شناسنامۀ فرهنگی بنگلادش، تهران، ١٣٧٩ش؛
فرزیننیا، زیبا، بنگلادش، تهران، ١٣٧٣ش؛ نیز:
Akada, L., Social History of Muslim Bengal, Dacca, ١٩٨١; »Bogra«,
www.bogra.info/place١.html; Britannica, micropaedia, ١٩٧٨; Britannica Atlas,
Chicago, ١٩٩٦; The Columbia Encyclopedia, ٢٠٠١; EI٢; The World Gazetteer,
www.world-gazetteer.com/home.htm.
لیلا رضایی
١. The World… ٢. » Bogra« ٣. Britannica Atlas. ٤.The Columbia …