پُرْتْ‌سودان(عربی: بورسودان، بورتسودان)، بندری در جهموری سودان در کرانۀ دریای سرخ. این بندر در °١٩و´٣٧ عرض شمالی و °٣٧ و´١٣ طول شرقی در استان بحرالاحمر قرار دارد و جمعیت آن در ١٣٨٣ش/٢٠٠٤م حدود ١٠٠‘٤٥٩ تن برآورد شده است(انکارتا١)؛ «فرهنگ...٢»). پرت‌سودان تنها بندر مهم بازرگانی سودان در سواحل دریای سرخ است که خود متشکل از ٣ بندرگاه به نامهای شمالی، جنوبی و سبز است(«بندرگاه...٣»).
بخش قابل توجهی از تجارت خارجی سودان از طریق این بندر صورت می‌گیرد. گاو وگوسفند زنده، پوست، صمغ عربی و پنبه عمده‌ترین صادرات سودان از این بندر است(انکارتا؛ کلمبیا٤). پرت‌سودان دارای پالایشگاه نفت است و نفت از آنجا به وسیلۀ خط لوله‌ای که در ١٣٥٦ش/١٩٧٧م کشیده شده است، به خرطوم انتقال می‌یابد(همانجا؛ هالت، ٢٢٩).
هرچند که بخش بزرگی از بازرگانی خارجی سودان از طریق پرت‌سودان صورت می‌گیرد، اما این بندرِ تازه بنیاد نقش چندانی در رویدادهای تاریخی سودان نداشته است. در ١٣٢٢ق/١٩٠٤م عملیات ساخت بندر‌پرت‌سودان توسط انگلیسیها به جای بندر سواکن آغاز شد و در طول سالهای ١٩٠٥-١٩٠٦م ساخت تأسیسات بندری آن به پایان رسید؛ از این پس، به تدریج از اهمیت بندر سواکن کاسته شد و پرت‌سودان جای آن را گرفت(«شهرها...٥»، I/٦٦٣؛ حسین، ٣/١٢٤٩).
در ١٣٠٣ش/١٩٢٤م انگلیسیها برای دست‌یابی آسان‌تر به محصول پنبۀ سودان، راه‌آهنی که شهر کَسَلا را به پرت‌سودان در کنار دریای سرخ متصل می‌ساخت، احداث کردند و این امر بر اهمیت پرت‌سودان افزود(هالت، ١٥١-١٥٢). با بازگشایی کانال سوئز، پرت‌سودان رونق بیشتری یافت و تأسیسات آن دیگر پاسخگوی حجم بالای آمدوشد کشتیهای تجاری نبود؛ به همین سبب، دولت سودان به فکر راه‌اندازی دوبارۀ بندر سواکن افتاد(همو، ٢٢٩).
مآخذ: حسین، احمد، موسوعةتاریخ مصر، قاهره، ١٤٠٦ق/١٩٨٥م؛ هالت، پ. م. و م. و. دالی، تاریخ سودان بعد از اسلام، ترجمۀ محمدتقی اکبری، مشهد، ١٣٦٦ش؛ نیز:
Cities of the World, Michigan, ١٩٨٧; The Columbia Encyclopedia, ٢٠٠١; Encarta Reference Library, ٢٠٠٤; »Port Sudan Harbour«, Sea Ports Corporation, www.sudanports.net; The World Gazetteer, www.world-gazetteer.com.
بهزاد لاهوتی

١. Encarta… ٢. The World… ٣. »Port Sudan…« ٤. The Columbia… ٥. Cities…