بُهْلول، هفته‌نامه‌ای انتقادی و طنزآمیز همراه با کاریکاتور که مدافع و ناشر افکار حزب دمکرات بود. این هفته‌نامه از اوایل سال ١٢٩٠ش/١٩١١م نخست با مدیریت شیخ علی عراقی منتشر شد و پس از آن، با مدیریت اسدالله خان‌پارسی در ٤ صفحه با قطع متوسط و چاپ سنگی در تهران انتشار می‌یافت(باستانی، ٤٦٢؛ براون، ٢/٢٦٧؛ برزین، ٩٦؛ صدر، ٢/٣٦).
صفحات ١و٤ بهلول ویژۀ کاریکاتور بود و صفحات ٢و٣ آن، اختصاص به دیگر مطالب داشت. مطالب این نشریه شامل: سرمقاله، شعر(زیرعنوان ادبیات)، اخبار داخله(به شکل فکاهی) و بخش پرطرفداری به نام «کهنه مقویم بهلول» بود(باستانی، همانجا؛ صدر، ٢/٣٧؛ محیط طباطبایی، ٢٢٧-٢٢٨).
بهلول که با اعلام خط سیاسی خود، یعنی طرفداری از کارگران نشریه‌ای تندرو به‌شمار می‌آمد، خوانندگان بسیاری پیدا کرد، به‌گونه‌ای که تک شماره‌های آن با بهایی بیش از بهای همیشگی نشریه به فروش می‌رسید و شاید بتوان آن را تنها نشریۀ همواره کمیاب در دوران برپایی مجلس دوم دانست(همو، ٢٢٨؛ کهن، ٢/٥٧٣).
کاریکاتورهای متنوع، نیشدار و پرمعنای آن که همگی گویای رویدادهای زمان خود بودند، موجب می‌شدند که این نشریه همواره در معرض سانسور قرار گیرد و چندین‌بار نیز توقیف شود. از جملۀ این کاریکاتورها یکی در زمینۀ مذاکرۀ وام ٦ میلیون تومانی از ممالک دیگر برای به کار انداختن کارهای مملکتی(شم‌ ١٣)، و دیگری در مقایسۀ آزادی مطبوعاتِ زمان مشروطیت و هنگام استبداد بود(شم‌ ٧).
بهلول یک‌بار به سبب چاپ یکی از همین کاریکاتورها توقیف گردید و چاپخانۀ آن تعطیل شد و کارگران چاپخانه نیز مورد تعقیب قرار گرفتند(صدر، ٢/٣٨؛ محیط طباطبایی، ٢٢٩؛ کهن، همانجا). البته این نشریه هربار پس از توقیف، شمارۀ فوق‌العاده‌ای با عنوان فوق‌العادۀ بهلول چاپ می‌کرد و اعتراض خود را به گوش مردم می‌رسانید(صدر، همانجا؛ کهن، ٢/٥٧٥-٥٧٦).
در٧ذیحجۀ١٣٤١ق/٢١ژوئیه١٩٢٣م نشریۀ بهلول به جای شمارۀ ٨ روزنامۀ آزادی به صاحب امتیازی و مدیریت محمود آزادی که در توقیف بود، به چاپ رسید و انتشار آن تا چندین شماره ـ حداقل ١٧شماره ـ ادامه یافت(سرتیپ‌زاده، ١٤؛ صدر، همانجا).
مآخذ: باستانی‌پاریزی، محمدابراهیم، «جراید فکاهی در ایران»، مجموعۀ گفتارهایی دربارۀ چندتن از رجال ادب و تاریخ ایران، به کوشش قاسم صافی، تهران، ١٣٥٧ش، شم‌ ٢٢؛ براون، ادوارد، تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دورۀ مشروطیت، ترجمۀ محمد عباسی، تهران، ١٣٣٧ش؛ برزین، مسعود، شناسنامۀ مطبوعات، تهران، ١٣٧١ش؛ سرتیپ‌زاده، بیژن و دیگران، فهرست روزنامه‌های موجود در کتابخانۀ ملی ایران، تهران، ١٣٥٦ش؛ صدرهاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ١٣٦٤ش؛ کهن، گوئل، تاریخ سانسور در مطبوعات ایران، تهران، ١٣٦٠ش؛ محیط طباطبایی، محمد، تاریخ تحلیلی مطبوعات ایران، تهران، ١٣٦٦ش.
پیرایۀ یغمایی