الفوائد العلية - البهبهاني، السيد علي - الصفحة ٢٧٤
بيجا از طرف مورد است سپس گفتم بعض اشياء كه بهيچكدام از حواس خمس ظاهره درك ميشود مثل علم وعدالت وشجاعت وامثال آن از صفات نفسيه ودرك آنها بتوسط آثارى است كه بيكى از حواس پنجگانه محسوس ميشود مثل علم زيد بفقه يا بصنعتي مثلا كه درك نميشود مگر بقوه باصره باعتبار ديدن مؤلفات أو يا صنعت أو يا بقوه سامعه باعتبار شنيدن جواب أو از مسائل معضله وهمچنين راجع بسائر صفات نفسيه. پس هرگاه بگوئيم كه زيد عالم بعلم فقه است يا فلان صنعت وعمر وبگويد كه من تصديق نميكنم مگر اينكه علم اورا بحس بصر يا سمع يا ذوق ياشم يا لمس درك كنم وبتوسط آثار تصديق نميكنم آيا أو ازاد بيمورد گرفته وعجز در طرف است كه نميتواند اورا بحواس ظاهره أو برساند گفت أو ايراد بيوجه گرفته وعجز در طرف نيست گفتم همچنين نبوت خاصه كه مرتبه رفيعه وشان الهى است كه خداوند عزو جل اورا مرحمت فرموده بكسيكه اورا لايق اين شان واين مرتبه ديده ومثل أو مثل علم است كه بهيچ يك از حواس خمس ظاهره درك نميشود ولكن درك ميشود بتوسط قوه باصره بسبب ديدن معجزات صادره از أو يابتوسط قوه سامعه باعتبار شنيدن اخبار متواتره راجعه بصدور معجزات وخوارق عادات ازاو. وهرگاه كسى بگويد كه نبوت خاصه را تصديق نيمكنم مگر اينكه عقل تصديق نمايد بدون توسط معجزات محسوسه بحس بصريا بحس سمع آيا ايراد بيموردى گرفته يا ما عجز از اثبات آن داريم. گفت نه أو ايراد بيموردى گرفته گفتم پس چرا شما ايراد گرفته ايد كه نبوت خاصه را ميخواهم بدليل عقلي ثابت نمائيد با اينكه دليل نقلى هم راجع بدليل عقلي است ومقابله دليل نقلى با دليل عقلي نه باعتبار اين است كه عقل دليل نقلى را تصديق ندارد بلكه باعتبار اين است كه دليل نقلى محتاج بمقدمات نقليه است در مقابل دليلى كه محتاج بمقدمات نقليه ندارد والا هر دو مورد تصديق عقل است خلاصه اينكه عقل