اخلاق اسلامى - ديلمى، احمد؛ آذربايجانى، مسعود - الصفحة ١٩٨ - ٥ پرورش نيروى عقلانى
پيداكردن مسير فضايل اخلاقى نيز مىتوانيم از اين شيوه كمك بگيريم. يعنى با مطالعه كتب اخلاقى مناسب و دستيابى به اطلاعات جديد در مورد مشكلات اخلاقى، به شناخت فرد از مبادى رفتار خود و تغيير يا اصلاح آنها مىانجامد و بهصورت غيرمستقيم موجب تربيت اخلاقى مىشود. گاهى نيز اطلاعاتِ متعارض با اطلاعات پيشين او را به تفكر و تصميمگيرى و تجديدنظر وا مىدارد.
د. مشورت و مشاوره: مقصود يك رابطه تعاملى ميان مربى يا والدين و متربى يا فرزندان است كه با كمك و مساعدت يكديگر به تجزيه و تحليل مسئله بپردازند و به راهحل مشتركى در مسايل اخلاقى نايل گردند. اين شيوه علاوه بر آنكه به تكريم شخصيت متربى مىانجامد، رشد عقلانى را در جهت تربيت اخلاقى، موجب مىگردد:
من شاور ذوى العقول استضاء بانوار العقول.[١]
هر كس با صاحبان خرد مشورت كند، از نور عقل و خردمندى آنان استفاده مىبرد.
روايات اسلامى، مشورت را زمينه رشد و هدايت دانسته نسبت به مشاوره با افراد شايسته تأكيد بسيارى دارد:
مشورت با ديگران چشمه هدايت است و آنكه خود را از شَور با ديگران بىنياز بداند، خويشتن را به مخاطره افكنده است.[٢]
در اين شيوه، هدفْ دست يافتن متربى به نيروى عقلانى و تصميمگيرى صحيح در مسايل اخلاقى است؛ يعنى با مشاوره او را مهيا سازيم كه به شيوه «خودرهبرى» و «فعال» سكّان هدايت خود را در مسير تربيت اخلاقى بهدست گيرد و بتواند مشكلات اخلاقىاش را حل كند. در مشاوره گام اول را مُراجع برنمىدارد؛ بلكه مربى بايد به او نزديك شود و با ايجاد رابطه و گاهى راهحل خواستن از او در مسايل، او را به مشورت با خود ترغيب كند.[٣]
[١] - ر. ك: غررالحكم و دررالكلم، ج ٥، ص ٣٣٦.( ش ٨٦٣٤)
[٢] - الاستشارة عين الهداية و قد خاطر من استغنى برأيه.( نهجالبلاغه، ابن ابى الحديد، ج ١٩، ص ٣١)
[٣] - تعاليم اسلامى از ابعاد مختلفى به مسئله مشاوره توجه دارد؛ جهت اطلاعات بيشتر ر. ك: سيدمهدى حسينى، مشاوره و راهنمايى در تعليم و تربيت اسلامى