پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٠٠ - امام على عليه السلام و پيچيدگىهاى سقيفه

يكپارچه‌اى گرد آيند و تمام توان خود را صرف مراقبت از فتنه و شورش‌هاى برآمده از آن شرايط، نمايند، به تباهى و سقوط كشيده مى‌شد[١].

ازاين‌رو، امام على عليه السّلام مى‌بايست راه ميانه‌اى را برگزيند تا بتواند بيشترين مقدار ممكن از اهداف الهى را كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم او را مأمور اجراى آن‌ها قرار داده بود، عملى سازد.

از همين‌جا پى مى‌بريم كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم دو روش و يا يك شيوه دو مرحله‌اى براى امام على عليه السّلام در نظر گرفت كه نخستين مرحله آن منصوب كردن وى به عنوان پيشواى قانونى و جانشين رسمى خود بود كه آن را صريحا اعلان داشت و از مسلمانان براى آن حضرت بيعت گرفت و روز غدير، بر حاضران و غايبان، اتمام حجت نمود.

پيامبر اكرم به عنوان رهبرى سياسى و كارآزموده، بصيرت و دورانديشى و علاقمندى خود به امت و ارتباط هميشگى خود را به جهان غيب و دانش الهى كه دين اسلام را آخرين آيين مقرر داشت كه همه اهداف رسالت‌هاى الهى بر اساس آن تحقق‌پذير مى‌باشد، به تاريخ و همه معاصران خود به اثبات رساند؛ از اين رهگذر و نيز از اين جنبه كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم به خوبى مى‌دانست كه آگاهى مردم از رسالت اسلامى در عصر آن حضرت تا چه پايه است و تا چه اندازه محو ارزش‌هاى رسالتند و اينكه طبيعت جامعه‌اى تازه مسلمان و پذيراى دولت رسول خدا دربردارنده تعصّبات و آداب و رسوم جاهلى است كه ريشه‌كن ساختن آن‌ها به سرعت و با شيوه‌هاى تربيتى كوتاه‌مدت، دشوار به نظر مى‌رسيد؛ و ديگر امورى كه در شرايط موجود پيرامون پيامبر اكرم و

[١] . فدك فى التاريخ، از شهيد صدر ١٠٢. ١٠٥