پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٦٩ - حيله معاويه و پيمان شكنى طلحه و زبير

ام سلمه فرمود: اكنون كه چنين است هرگونه كه خود مى‌خواهى عمل كن و بدين ترتيب عايشه از نزد ام سلمه بيرون رفت.[١]

روايت شده: همسران رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم تا منطقه «ذاق عرق» عايشه را همراهى كردند، به نظر مى‌رسد آنان سعى كردند عايشه را به مدينه بازگردانند و از فتنه و آشوب جلوگيرى كنند، ولى به راه حلّى دست نيافتند و بر آينده اسلام گريستند و مردم نيز به گريه افتادند و آن روز «يوم النحيب» (روز شيون و زارى) نام گرفت.[٢]

حيله معاويه و پيمان شكنى طلحه و زبير

معاويه از تسلط بر اداره امور شام برخوردار بود و امكاناتى در اختيار داشت كه هرگونه مى‌خواست مى‌توانست آن‌ها را بكار گيرد، وى با مردم شام هيچ‌گونه مشكلى نداشت، زيرا شاميان از آن زمان كه با اسلام آشنا شدند، تنها خاندان ابو سفيان را كه از ناحيه خليفه بر آنان فرمانروايى مى‌كردند، شناختند.

قبل از معاويه برادرش يزيد حاكم شام بود، از سويى سرزمين شام دور از مركز خلافت بود و اين خود، به اندازه كافى به آن آرامش و توان و قدرت مى‌بخشيد. معاويه براى دامن زدن به آشوبى كه در اثر كشته شدن عثمان شعله ور بود، فعاليّت سياسى خويش را آغاز كرد تا به سود خود از آن بهره بگيرد، لذا طلحه و زبير را به گونه‌اى مخاطب ساخت كه براى ورود در مبارزه جدّى بر ضد امام على عليه السّلام در آن‌ها آز و طمع و اميد و آرزو شعله‌ور شود و بدين‌سان آشوب و فتنه در مركز خلافت فزونى يافت و معاويه طى نامه‌اى به زبير،

[١] . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ٦/ ٢١٧، بحار الانوار ٣٢/ ١٤٩.

[٢] . كامل ابن اثير ٣/ ٢٠٩.