پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٠٣ - امام على عليه السلام و گردآورى قرآن

آورى ننمودم و شما را به كتاب خدا از فاتحه الكتاب تا پايان آن دعوت نكردم.[١]

عمر در پاسخ امام عليه السّلام گفت: اگر تو قرآنى در اختيار دارى ما نيز نظير آن را داريم و نيازى به تو و قرآنت نداريم.

آن‌چه مسلم است امام عليه السّلام به گردآورى آيات قرآن بسنده نكرد و بر اساس ترتيب نزول، به تنظيم آن‌ها پرداخت و به آيات عام و خاص و مطلق و مقيد و محكم و متشابه و ناسخ و منسوخ و امر و نهى و آداب و سنن آن اشاره كرد و اسباب نزول آن را بيان داشت و ٦٠ نوع علوم قرآنى را املاء فرمود و براى هريك مثالى ويژه آن ذكر نمود. امام عليه السّلام با اين كار بزرگ توانست يكى از مهم‌ترين اصول و اركان اسلام را حراست نمايد و انديشه مسلمانان را به سمت و سوى تحقيق و بررسى علوم سرشار قرآنى، سوق دهد، تا قرآن به سرچشمه اصلى انديشه و منبع مستقيمى كه انسانيت، نيازهاى زندگى خود را از آن دريافت مى‌كند، مبدل گردد.

امير مؤمنان عليه السّلام از شايستگى چنين كارى برخوردار بود زيرا خود فرمود:

هر آيه‌اى كه بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم نازل شد، آنرا برايم قرائت كرد و بر من املاء نمود و من آن را با دستخط خود نگاشتم و تأويل و تفسير و ناسخ و منسوخ و محكم و متشابه آن را به من آموخت و از خداى عز و جل خواست فهم آن را به من بياموزد، از آن پس نه آيه‌اى از كتاب خداى عز و جل را فراموش كردم و نه دانشى را كه حضرت بر من املاء نمود بلكه آن را ياداشت كردم، هرگونه حلال و حرام و امر و نهى و هر اطاعت و معصيت گذشته و آينده را به من آموخت و آن را حفظ نمودم و حتى يك حرف آن را فراموش نكردم.[٢]

[١] . كتاب سليم بن قيس ٣٢ چاپ مؤسسه بعثت.

[٢] . كفاية الطالب كنجى ١٩٩، اتقان سيوطى ٢/ ١٨٧، بحار الانوار ٩٢/ ٩٩.