پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٦٠ - تلاش امام عليه السلام در راه احياى دين

را از عبيد اللّه بن عمر ساقط كرد[١] و در بخشى از احكام صريح، بر خلاف دستور رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم رفتار نمود و همان‌گونه كه ملاحظه كرديد، همين كار سبب شورش مسلمانان بر ضد او شد.

تمام اين امور و بسيارى موارد ديگر، دشوارى‌ها و مصيبت‌هايى براى دولت اسلامى به وجود آورد كه سبب اصلى انحراف مسير مشخص رسالت اسلامى گرديد و عده زيادى در دام فتنه و گمراهى گرفتار آمدند به گونه‌اى كه امام على عليه السّلام در اين زمينه فرمود:

آغاز پيدايش فتنه و آشوب‌ها همواره پيروى از هوس‌ها و احكام و قوانين ساختگى و جعلى است، احكامى كه با كتاب خدا مخالفت دارد و جمعى بر خلاف آيين حق به حمايت از آن برمى‌خيزند، اگر باطل كاملا از حق جدا مى‌گرديد، بر آنان كه در پى حق‌اند پوشيده نمى‌ماند و اگر حق از باطل جدا مى‌شد، زبان بدخواهان، از آن قطع مى‌گرديد ولى [متأسفانه‌] قسمتى از حق و باطل را با هم مى‌آميزند و در اين‌جا شيطان بر دوستان و پيروان خود مسلط مى‌شود، و تنها آنان كه مورد رحمت خدا بوده‌اند، نجات مى‌يابند.[٢]

تلاش امام عليه السّلام در راه احياى دين‌

امام عليه السّلام، نخستين وظايف و مسئوليت‌هاى خويش را پس از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم، حفظ و حراست دين مقدس اسلام از كژى و انحراف و توجه به امور دولت اسلامى مى‌دانست تا بدون توقف و درنگ، مسير خود را ادامه دهد. و در دوران حكومت خلفا در اين راستا منتهاى تلاش و كوشش خود را

[١] . منهاج السنه ابن تيميه ٣/ ١٩٣، خلفا اجتهادات فراوان ديگرى نيز دارند كه در كتب تاريخى از آن‌ها ياد شده است.

[٢] . نهج البلاغه خطبه ٥٠.