پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٣١ - پديدههاى منفى در حكومت عثمان

اعتراض قرار داد و صحابه برجسته‌اى چون عمار ياسر و ابو ذر در كنار آن حضرت قرار گرفتند و حتى كسانى كه با خلافت امير مؤمنان عليه السّلام سر مخالفت داشتند نيز از بى‌تدبيرى و فساد حكومت عثمان، ناخرسند بودند كه مى‌توان ماهيت و سيماى حكومت وى را به طور فشرده در موارد ذيل بيان كرد:

عثمان بيش از هفتاد سال داشت كه به خلافت رسيد، ارتباط خويشاوندانش با وى قوى و بدان‌ها بسيار علاقه‌مند بود و به آنان رسيدگى مى كرد، از عثمان نقل شده گفت: اگر كليدهاى بهشت در دست من بود همه را به بنى اميه مى‌سپردم كه تا آخرين نفر وارد آن شوند، قبل از اسلام نيز وى فردى ثروتمند و اسراف‌گر بود و پس از اسلام آوردن بر همان حال باقى مانده و درد و رنج فقرا و محرومان را احساس نمى‌كرد. وى در رفتار با جمعيت بى شمارى از محرومان كه از او خواستار عدالت و مساوات در جامعه شده بودند، برخوردى دوگانه داشت و با آن‌ها به درشتى و بى‌رحمى رفتار مى‌كرد از جمله با عبد اللّه بن مسعود و عمار ياسر و ابو ذر و ديگران چنين رفتارى داشت.

وى خويشانش را به خود نزديك ساخت و كارها را به دست آنان سپرد، وليد بن عقبة بن ابى معيط را بر كوفه گمارد، در صورتى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله و سلم او را اهل دوزخ دانسته بود، عبد اللّه بن ابى سرح را بر مصر فرمانروايى داد و معاوية بن ابى سفيان را بر شام و عبد اللّه بن عامر را بر بصره گماشت و وليد بن عقبه را از فرمانروايى كوفه بر كنار و سعيد بن عاص را بر آن سامان حاكميت داد[١].

[١] . تاريخ يعقوبى ٢/ ١٦٠، تاريخ طبرى ٣/ ٤٤٥ چاپ مؤسسه اعلمى، انساب الأشراف بلاذرى ٥/ ٤٩، حيلة الأولياء. ١/ ١٥٦، شيخ المغيره ابو هريره ١٦٦، الغدير ٨/ ٢٣٨، النص و الاجتهاد ٣٩٩.