پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٠١ - بخش چهارم با مارقين

بخش چهارم با مارقين‌

پيدايش خوارج را مى‌توان جدا شدن طبيعى عدّه‌اى از سپاهيان امام عليه السّلام در نتيجه نبرد خونين جمل و صفين به شمار آورد، و انحراف آنان را نتيجه انحراف خلافت، از خط اهل بيت عليهم السّلام دانست. از مهم‌ترين مشخّصه‌هاى خوارج تحجّرگرايى و پايبندى به ظواهر و تعصّب و خشونت و عدم تشخيص ميان حق و باطل بود، آنان به سرعت تحت تأثير شايعات قرار مى‌گرفتند و در برخورد با اندك ترديدى، دچار شك و ترديد مى‌شدند.

قابل ملاحظه است كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلم قبلا از صفات آنان خبر داده بود، چنان‌كه از آن بزرگوار روايت شده فرمود:

در اين امت- نفرمود از اين امت- نماز خواندن شما را با خود تحقير مى‌كنند، قرآن تلاوت مى‌كنند ولى از گلوى آن‌ها تجاوز نمى‌كند، اين افراد همان‌گونه كه تير از چله كمان خارج مى‌شود، از دين خدا خارج مى‌گردند.[١]

امام عليه السّلام قادر بر زدودن بيمارى‌ها و انحرافات آنان نشد، در حقيقت جنگ‌ها و نافرمانى‌هاى جمل و صفّين در مدتى بسيار كوتاه، به اين بيمارى‌ها و انحرافات پايان داد كه مى‌توان عوامل ذيل را در پيدايش خوارج‌

[١] . به البداية و النهاية ٧/ ٣٢١- ٣٣٧، صحيح بخارى ٩/ ٢١- ٢٢، باب ترك جنگ با خوارج، صحيح مسلم ٢/ ٧٧٤ حديث ١٠٦٤ و مسند احمد ٣/ ٥٦ مراجعه شود.