پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٩٦ - موضعى آگاهانه و ارزشگذارى

فتنه‌اى را كه معاويه و فرزندان آزادشدگان‌[١] هوادار وى، آن را دامن زدند تشكيل مى‌داد و بدين ترتيب، در خصوص گرد آمدن داوران دو طرف در «دومة الجندل» با يكديگر به توافق رسيدند.

موضعى آگاهانه و ارزشگذارى‌

روايت شده: از مالك اشتر درخواست شد، قرارداد را مورد تأييد قرار داده و بدان گواهى دهد، وى در پاسخ گفت: دست‌هايم از كار بيفتد اگر در اين پيمان‌نامه از ناحيه من چيزى به نگارش درآيد، مگر من دليل روشنى از پروردگارم در قبال دشمن نداشتم؟ آيا شما پيروزى و ظفر را با چشم خود نمى‌ديديد؟[٢]

به امير المؤمنين عليه السّلام عرض شد: مالك اشتر نه حاضر است مواد قرارداد را تأييد كند و نه از دست برداشتن نبرد با دشمن تصميمى دارد. حضرت فرمود:

به خدا سوگند! من نيز راضى نيستم و دوست ندارم شما نيز بدان رضايت دهيد.

سپس فرمود:

كاش دو و يا يك تن مانند اشتر ميان شما وجود داشت كه نسبت به دشمنانم از نگرشى نظير نگرش من برخوردار بود در اين صورت تحمّل شما بر من آسان بود، و اميد داشتم برخى از انحرافات شما اصلاح شود شما را از اين كار منع كردم ولى نافرمانى‌ام كرديد، به خدا سوگند! كارى كرديد كه قدرت و نيرو، و توش و توان شما را به ضعف و تباهى كشاند، و سستى و خوارى و ذلّت به بار آورد.[٣]

[١] . تاريخ طبرى ٤/ ٤٠.

[٢] . وقعة صفين ٥١١، كامل ابن اثير ٣/ ٣٢١.

[٣] . وقعة صفين ١٢١، تاريخ طبرى ٤/ ٤٢ و ٤٣، كامل ابن اثير ٣/ ٣٢٢.