گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩١ - فضيلتتراشى براى برخى از صحابه

حضرت كه ابن سعد آورده و در انتهاى آن نام عقبه ذكر شده استشهاد كرده‌اند؛ اما كاتب ياد شده بر اساس نسخ موجود، علاء بن عقبه است.[١]

همچنين، اطلاعات مربوط به ابوالوليد ابان بن سعيد و برادرانش خالد و عمرو، كه از كاتبان وحى قلمداد شده‌اند، خلط شده است. بر خلاف گزارش‌هايى كه در آنها از هجرت ابان به حبشه سخن به ميان آمده‌[٢] و او را در زمره كاتبان پيامبر ثبت كرده‌اند،[٣] او از دشمنان پيامبر و در نبرد بدر، با مشركان همراه بود[٤] و پس از حديبيه (سال ششم) اسلام آورد؛[٥] زيرا هنگامى كه عثمان براى مذاكره با قريش از حديبيه به مكه رفت، ابان او را پناه داد.[٦] وى در غزوه خيبر (سال هفتم) شركت داشت و پس از آن از سوى رسول خدا، والى بحرين شد و تا رحلت رسول خدا در آن جا بود.[٧]

فضيلت‌تراشى براى برخى از صحابه‌

مقارن بعثت، در مكه حدود هفده نفر با فنّ كتابت آشنايى داشتند.[٨] ابوعبد اللّه زنجانى‌[٩] عده باسوادان مكّه را فقط چهارده تن، و بلاذرى شمار آنان را در يثرب، يازده نفر دانسته است؛[١٠] اما آنان به تدريج مسلمان شده بودند و دليل روشنى از كتابت وحى برخى در دست نيست. در مقابل، برخى چون مقداد، با وجود باسواد بودن،[١١] در

[١]. البداية و النهاية: ج ٥ ص ٣٧٠؛ مكاتيب الرسول صلى الله عليه و آله: ج ١ ص ١٤٦.

[٢]. تاريخ دمشق: ج ٦ ص ١٣٢؛ الاصابة: ج ١ ص ١٦٩.

[٣]. انساب الاشراف: ج ٢ ص ١٩٣؛ فتوح البلدان: ج ٣ ص ٥٨٠.

[٤]. اسد الغابة: ج ١ ص ١٤٩؛ الاصابة: ج ١ ص ١٦٨.

[٥]. الاستيعاب: ج ١ ص ٦٢؛ تاريخ دمشق: ج ٦ ص ١٣٣.

[٦]. السيرة النبوية: ج ٢ ص ٣١٥.

[٧]. الاستيعاب: ج ١ ص ٦٢؛ اسد الغابة: ج ١ ص ٥٧٥.

[٨]. فتوح البلدان: ج ٣ ص ٥٨٠.

[٩]. تاريخ القرآن: ص ٥١.

[١٠]. فتوح البلدان: ص ٤٥٥.

[١١]. فتوح البلدان: ج ٣ ص ٥٨١.