٥٧. الكافى‌- به نقل از فضيل بن يسار-: به امام صادق عليه السلام گفتم: مردم مى‌گويند كه قرآن، بر هفت حرف، نازل شده است. فرمود: «دروغ مى‌گويند دشمنان خدا! قرآن به يك حرف، از سوى يك خدا، نازل شده است».[١]

ب- تفسير قرآن به هفت حرف‌

٥٨. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: قرآن، بر هفت حرف، نازل شده است. براى هر آيه‌اى، ظاهرى و باطنى است.[٢]

٥٩. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: قرآن به هفت حرف، نازل شده است. براى هر حرفى، ظاهرى و باطنى است، و براى هر حرفى حدّى است، و براى هر حدّى، اصلى (حقيقتى) است.[٣]

٦٠. امام باقر عليه السلام: تفسير قرآن، به هفت حرف است. پاره‌اى، اتّفاق افتاده‌اند و پاره‌اى ديگر هنوز اتّفاق نيفتاده‌اند كه امامان، آنها را مى‌شناسند.[٤]

٦١. الخصال‌- به نقل از حمّاد بن عثمان-: به امام صادق عليه السلام گفتم: از شما، حرف و حكايت‌هاى متفاوتى شنيده مى‌شود. فرمود: «قرآن، بر هفت حرف، نازل شده است. كم‌ترين كار امام، اين است كه به هفت گونه نظر بدهد». سپس فرمود: «اين، عطاى ماست. [آن را] بى‌شمار ببخش، يا نگه دار»[٥].[٦]

[١].

قُلتُ لِأَبي عَبدِاللَّهِ عليه السلام: إنَّ النّاسَ يَقولونَ: إنَّ القُرآنَ نَزَلَ عَلى‌ سَبعَةِ أحرُفٍ، فَقالَ: كَذَبوا أعداءُ اللَّهِ، ولكِنَّهُ نَزَلَ عَلى‌ حَرفٍ واحِدٍ مِن عِندِ الواحِدِ ( الكافى: ج ٢ ص ٦٣٠ ح ١٣).

[٢].

أُنزِلَ القُرآنُ عَلى‌ سَبعَةِ أحرُفٍ، لِكُلِّ آيَةٍ ظَهرٌ وبَطنٌ‌ ( المجازات النبوية: ص ٦٤ ح ٢٨، صحيح ابن حبان: ج ١ ص ٢٧٦ ح ٧٥).

[٣].

أُنزِلَ القُرآنُ عَلى‌ سَبعَةِ أحرُفٍ، لِكُلِّ حَرفٍ مِنها ظَهرٌ وبَطنٌ، ولِكُلِّ حَرفٍ حَدٌّ، ولِكُلِّ حَدٍّ مُطَّلَعٌ‌ ( تفسير الطبرى: ج ١ ص ١٢، تاريخ دمشق: ج ٣٠ ص ٢٣٥ ش ٦٣٧١).

[٤].

تَفسيرُ القُرآنِ عَلى‌ سَبعَةِ أحرُفٍ، مِنهُ ما كانَ، ومِنهُ ما لَم يَكُن، بَعدَ ذلِكَ تَعرِفُهُ الأَئِمَّةُ ( بصائر الدرجات: ص ١٩٦ ح ٨، بحار الأنوار: ج ٩٢ ص ٩٨ ح ٦٥).

[٥]. ص: آيه ٣٩.

[٦].

قُلتُ لِأَبي عَبدِاللَّهِ عليه السلام: إنَّ الأَحاديثَ تَختَلِفُ عَنكُم! قالَ: فَقالَ: إنَّ القُرآنَ نَزَلَ عَلى‌ سَبعَةِ أحرُفٍ، وأدنى‌ ما لِلإِمامِ أن يُفتِيَ عَلى‌ سَبعَةِ وُجوهٍ. ثُمَّ قالَ:« هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ» ( الخصال: ص ٣٥٨ ح ٤٣، تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١٢ ح ١١).