گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٥٩ - ٤/ ١٤ تفسير آيههاى متشابه

يهودى گفت: من براى آن، رويى نمى‌شناسم.

امير مؤمنان فرمود: «پروردگار من، از اين قبيل است. مشرق و مغرب، از آنِ اوست‌. «پس به هر سو رو برگردانيد، آن جا روى خداست».[١]

٤/ ١٤ تفسير آيه‌هاى متشابه‌

٤٨٠. امام باقر عليه السلام‌- در مورد اين سخن خداى متعال: «يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ؛[٢] اى ابليس! چه چيزى تو را باز داشت كه در برابر آنچه با دو دستم آفريدم، سجده كنى؟»-:

دست، در سخن عرب، به معناى نيرو و نعمت است. [خدا] فرمود: «و بنده ما داوودِ داراى دست‌ها را ياد كن»[٣] و فرمود: «و آسمان را با دست‌ها [يمان‌] برافراشتيم»[٤]، يعنى با نيرو، و فرمود: «و ايشان را به روحى از نزد خويش، تأييد كرده است»[٥]، يعنى آنان را نيرومند گردانيده است، و گفته مى‌شود: «فلانى نزد من، دستان زيادى دارد»، يعنى فزون‌بخشى‌ها و نيكى دارد و [گفته مى‌شود:] «فلانى نزد من، دست تابانى دارد»، يعنى نعمت دارد.[٦]

---

[١].

قالَ لَهُ اليَهودِيُّ: فَأَينَ وَجهُ رَبِّكَ؟ فَقالَ عَلِيُّ بنُ أبي طالِبٍ عليه السلام لي: يَابنَ عَبّاسٍ، إيتِني بِنارٍ وحَطَبٍ. فَأَتَيَتُهُ بِنارٍ وحَطَبٍ، فَأَضرَمَها، ثُمَّ قالَ: يا يَهودِيُّ، أينَ يَكونُ وَجهُ هذِهِ النّارِ؟ فَقالَ: لا أقِفُ لَها عَلى‌ وَجهٍ. قالَ: فَإِنَّ رَبّي عز و جل عَن هذَا المَثَلِ، ولَهُ المَشرِقُ وَالمَغرِبُ‌« فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ» ( الخصال: ص ٥٩٧ ح ١، التوحيد: ص ١٨٢ ح ١٦).

[٢]. ص: آيه ٧٥.

[٣]. ص: آيه ١٧.

[٤]. ذاريات: آيه ٤٧.

[٥]. مجادله: آيه ٢٢.

[٦].

اليَدُ في كلامِ العَربِ القُوَّةُ وَالنِّعمَةُ؛ قالَ:« وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الْأَيْدِ» وقالَ:« وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ» أي بِقُوَّةٍ، وقالَ:« وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ» أي قَوّاهُم، ويُقالُ: لِفُلانٍ عِندي أيادي كَثيرةٌ؛ أي فَواضِلُ وإحسانٌ، ولَهُ عِندي يَدٌ بَيضاءُ؛ أي نِعمَةٌ ( التوحيد: ص ١٥٣ ح ١، معانى الأخبار: ص ١٦ ح ٨).