گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٤٢ - ٢/ ٤ استواران در دانش و در شناخت تأويل

سخنى فرموده و سپس از آن به سخنى ديگر باز گشته‌[١] و گاه، سخنى فرموده كه هر كس آن را در غير موضعش بگذارد، بر او دروغ بسته است».

عبيده و علقمه و اسود و عدّه‌اى ديگر برخاستند و گفتند: اى امير مؤمنان! پس با آنچه در باره [تفسير] قرآن براى ما [از صحابه و ديگران‌] روايت شده است، چه كنيم؟

فرمود: «بايد در باره آنها از عالمان خاندان محمّد صلى الله عليه و آله سؤال شود».[٢]

٤٤١. امام باقر عليه السلام: از جمله علومى كه به ما داده شده، [علمِ‌] تفسير و احكام قرآن است.[٣]

٤٤٢. امام باقر عليه السلام: ما مترجمانِ وحى خدا هستيم.[٤]

٤٤٣. الكافى‌- به نقل از ابو الصباح-: به خدا سوگند، امام صادق عليه السلام به من فرمود: «خداوند، تنزيل و تأويل را به پيامبرش آموخت و پيامبر خدا صلى الله عليه و آله آن را به على عليه السلام تعليم داد. و [آن گاه‌] فرمود: «و به خدا سوگند كه او نيز به ما تعليم داد».[٥]

٤٤٤. امام على عليه السلام: سوگند به آن كه دانه را شكافت و جاندار را آفريد، اگر از آيه آيه [ى قرآن‌] از من بپرسيد كه در شب، نازل شده يا در روز، مكّى است يا مدنى، در سفر، نازل شده يا در حَضَر، ناسخ است يا منسوخ، محكم است يا متشابه، تأويلش چيست و تنزيلش كدام است، هر آينه شما را از آن آگاه مى‌سازم.[٦]

---

[١]. يعنى مواردى كه پيامبر صلى الله عليه و آله حكمى داده و سپس آن را با حكمى ديگر، نسخ كرده است و يا احكام موقّتى‌كه با پايان يافتن زمانشان، خود به خود، نسخ شده‌اند.

[٢].

سَمِعتُ عَليّاً عليه السلام يَقولُ: يا أيُّهَا النّاسُ! اتَّقُوا اللَّهَ ولا تُفتُوا النّاسَ بِما لا تَعلَمونَ؛ فَإِنَّ رَسولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَد قالَ قَولًا آلَ مِنهُ إلى‌ غَيرِهِ، وقَد قالَ قَولًا مَن وَضَعَهُ غَيرَ مَوضِعِهِ كَذَبَ عَلَيهِ. فَقامَ عَبيدَةُ وعَلقَمَةُ وَالأَسوَدُ واناسٌ مَعَهُم، فَقالوا: يا أميرَ المُؤمِنينَ! فَما نَصنَعُ بِما قَد خُبِّرنا بِهِ فِي المُصحَفِ؟ فَقالَ عليه السلام: يُسأَلُ عَن ذلِكَ عُلَماءُ آلِ مُحَمَّدٍ عليهم السلام‌ ( تهذيب الأحكام: ج ٦ ص ٢٩٥ ح ٨٢٣، الاصول الستّة عشر: ص ١٨٠ ح ١٤٤).

[٣].

إنَّ مِن عِلمِ ما اوتينا تَفسيرَ القُرآنِ وأحكامَهُ‌ ( الكافى: ج ١ ص ٢٢٩ ح ٣، بصائر الدرجات: ص ١٩٤ ح ١).

[٤].

نَحنُ تَراجِمَةُ وَحيِ اللَّهِ‌ ( الكافى: ج ١ ص ١٩٢ ح ٣، بصائر الدرجات: ص ١٠٤ ح ٦).

[٥].

وَاللَّهِ لَقَد قالَ لي جَعفَرُ بنُ مُحَمَّد عليه السلام: إنَّ اللَّهَ عَلَّمَ نَبِيَّهُ التَّنزيلَ وَالتَّأويلَ، فَعَلَّمَهُ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَلِيّاً عليه السلام، قالَ: وعَلَّمَنا وَاللَّهِ‌ ( الكافى: ج ٧ ص ٤٤٢ ح ١٥، تهذيب الأحكام: ج ٨ ص ٢٨٦ ح ١٠٥٢).

[٦].

فَوَاللَّهِ الَّذي فَلَقَ الحَبَّةَ وبَرَأَ النَّسَمَةَ، لَو سَأَلتُموني عَن آيَةٍ آيَةٍ في لَيلٍ انزِلَت أو في نَهارٍ انزِلَت، مَكِّيِّها ومَدَنِيِّها، سَفَرِيِّها وحَضَرِيِّها، ناسِخِها ومَنسوخِها، مُحكَمِها ومُتَشابِهِها، وتَأويلِها وتَنزيلِها لَأَخبَرتُكُم‌ ( التوحيد: ص ٣٠٥ ح ١، الأمالى، صدوق: ص ٤٢٣ ح ٥٦٠).