٤٢١. امام صادق عليه السلام: قرآن، [آياتِ‌] محكم دارد و [آياتِ‌] متشابه. به محكمِ آن، ايمان داريم و بِدان عمل مى‌كنيم، و به متشابه ايمان داريم؛ ولى آن را به كار نمى‌بنديم. اين، همان سخن خداست كه: «امّا كسانى كه در دل‌هايشان انحراف است، براى فتنه‌جويى و طلب تأويل آن‌ [به دلخواه خود]، از متشابه آن پيروى مى‌كنند، با آن كه تأويلش را جز خدا و ريشه‌داران در دانش، كسى نمى‌داند؛ [همانان كه‌] مى‌گويند: «ما بِدان ايمان آورديم. همه [ى آيات، چه محكم و چه متشابه‌]، از جانب پروردگار ماست»». ريشه‌داران در دانش، همان خاندان محمّدند.[١]

١/ ٢ وجوه قرآن‌

٤٢٢. پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: قرآن، رام و چند وجهى‌[٢] است. پس، آن را بر بهترين وجهش حمل كنيد.[٣]

[١].

إنَّ القُرآنَ مُحكَمٌ ومُتَشابِهٌ، فَأَمّا المُحكَمُ فَنُؤمِنُ بِهِ ونَعمَلُ بِهِ ونَدينُ بِهِ، وأمَّا المُتَشابِهِ فَنُؤمِنُ بِهِ ولا نَعمَلُ بِهِ، هُوَ قَولُ اللَّهِ:« فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا» وَالرّاسِخونُ فِي العِلمِ هُم آلُ مُحَمَّدٍ ( تفسير العيّاشى: ج ١ ص ١٦٢ ح ٤ وص ١١ ح ٦، الاصول الستّة عشر: ص ٦٦).

[٢].« رام»، محتمل دو معناست: يكى آن كه قرآن، فرمانبر حاملان خويش است و با زبان آنها سخن‌مى‌گويد و دوم، اين كه قرآن، معانى خود را توضيح مى‌دهد تا فهم كوشندگان از دريافت آن، ناتوان نماند.

« چند وجهى» نيز داراى دو معناست: اوّل، اين كه پاره‌اى از واژگان قرآن، چند معنا دارند و دوم، اين كه قرآن شكل‌هاى گوناگونى از قبيل: امر و نهى و ترغيب و ترهيب و تحليل و تحريم، در خود دارد.

[٣].

القُرآنُ ذَلولٌ ذو وُجوهٍ، فَاحمِلوهُ عَلى‌ أحسَنِ الوُجوهِ‌ ( مجمع البيان: ج ١ ص ٨١، عوالى اللآلى: ج ٤ ص ١٠٤ ح ١٥٣).