گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٣٣ - ١ - ٤ نظم و اسلوب

«يَأْمُرُهُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ يَنْهاهُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ‌.[١]

آنان را به معروف امر نمايد، و از منكر نهى كند و طيبات را برايشان حلال نمايد و خبيث‌ها را بر ايشان حرام كند».

مشاكله‌ نيز يكى از همين اسلوب‌هاست كه حُسنش، در اين آيه هويدا گشته است:

«وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ.[٢]

آنان مكر كردند، و خداوند هم مكر كرد، و خداوند بهترين مكر كنندگان است».

همچنين است‌ عكس و تبديل‌ كه به كارگيرى‌اش در آيه ذيل در اوج هنرنمايى است:

«ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ وَ ما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْ‌ءٍ.[٣]

از حساب آنان چيزى بر عهده تو نيست، و از حساب تو چيزى بر عهده آنها نيست».

تصدير، بازگشت دادن پايان سخن به آغاز آن است كه آن را «ردُّ العَجُز على الصَّدر» نيز گويند. از اين زاويه كه بنگريم، زيبايى اين آيت خيره‌كننده است:

«وَ هَبْ لَنا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ‌.[٤]

از سوى خودت به ما رحمت ببخش كه تو بخشنده‌اى».

مراعات نظير نيز يكى از همين اسلوب‌هاست كه زيبايى و ملاحت اين آيه را صد چندان كرده است:

«أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الْإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ\* وَ إِلَى السَّماءِ كَيْفَ رُفِعَتْ‌.[٥]

آيا به شتر نمى‌نگرند كه چگونه آفريده‌شده، و به‌آسمان كه چگونه مرتفع شده است؟».

[١]. اعراف: آيه ١٥٧.

[٢]. آل عمران: آيه ٥٤.

[٣]. انعام: آيه ٥٢.

[٤]. آل عمران: آيه ٨.

[٥]. غاشيه: آيه ١٧- ١٨.