گزيده شناخت نامه قرآن بر پايه قرآن و حديث - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٢٦ - ١ - ٤ نظم و اسلوب

در زير درخت كُنار بى‌خار. و درختان موز بر هم چيده شده و سايه‌هاى پايدار است».

«وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها\* وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها\* وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها\* وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها.[١]

سوگند به خورشيد و روشنايى‌اش، و سوگند به ماه كه در پى آن مى‌آيد و سوگند به روز چون روشن گرداند و شب كه آن را چون پرده پوشاند».

٢. سجع مطرّف، آن است كه الفاظ آخر جمله‌ها، در حرف‌روى همگون، ولى در وزن (هجا) مختلف باشند؛ مانند كار و شكار، مال و آمال و شانه و نشانه. از فواصل قرآن كريم مى‌توان نمونه‌هاى ذيل را به عنوان «سجع مطرّف» برشمرد:

«ما لَكُمْ لا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقاراً\* وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً.[٢]

شما را چه شده كه از شكوه خدا بيم‌نداريد؟ در حالى‌كه شما را مرحله به‌مرحله آفريد».

«وَ الصُّبْحِ إِذا أَسْفَرَ\* إِنَّها لَإِحْدَى الْكُبَرِ\* نَذِيراً لِلْبَشَرِ\* لِمَنْ شاءَ مِنْكُمْ أَنْ يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ.[٣]

سوگند به صبح آن گاه كه آشكار شود كه آيات قرآن از پديده‌هاى بزرگ است.

بيم‌دهنده انسان، براى هر كه از شما كه بخواهد پيشى جويد يا باز ايستد».

«أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ‌\* أَ لَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ فِي تَضْلِيلٍ‌\* وَ أَرْسَلَ عَلَيْهِمْ طَيْراً أَبابِيلَ.[٤]

آيا نديدى كه پروردگارت با اصحاب فيل چه كرد؟ آيا نيرنگشان را بر باد نداد؟ و بر سر آنها پرندگانى را گروه گروه فرستاد».

[١]. شمس: آيه ١- ١٢.

[٢]. نوح: آيه ١٣- ١٤.

[٣]. مدَّثِّر: آيه ٣٤- ٣٧.

[٤]. فيل: آيه ١- ٤.